16 Temmuz 2018 Pazartesi
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
DOLAR
4.6560
EURO
5.4274
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
BUNLARI BİLİYORMUSUNUZ? -Hapşırdığınız zaman kalbinizde dahil olmak üzere bütün vücut fonksiyonlarınız bir an için durur. (Ya bi kez griptim hesapladım 120 kez hapşırmışım demek ki kalbim 1 dakika durmuş o gün) -Eiffel kulesinin tepesine çıkana kadar

İlginç Bilgiler
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
GELENEKSEL MERZİFON EVLERİ
Elit Gazete
Tarih: 30.9.2017 21:37:52 / 231okunma / 0yorum
Danyal Aşık

GELENEKSEL MERZİFON EVLERİ
 
Ahşap bağdadiErmeni EvleriGeleneksel mimariMerzifon konaklarıMERZİFON

Geleneksel Merzifon Evleri, genel olarak iki-üç katlıdır. Yüksek tavanlı olup, ortada bir sofa, bazen bu sofaya bağlı bir eyvan (iki oda arasında sofa ile irtibatlı bölüm) bulunur. Dört köşesinde sofaya açılan odalar, odalar arasına da mutfak yerleştirilmiştir.Mutfakta kullanılan kap kacak gibi malzemeler gömme dolapların içine yerleştirilir. Hatta, ocak bile dolap içindedir. Dolaplar kapatıldığında, mutfak bir oda gibi görünür. Odalardan biri, genelde giriş kapısına yakın büyük oda misafir odası olarak düzenlenir. Diğer odalar, ebeveyn ve varsa gelinlerin odası ve mutfağa bitişik oda da günlük oturma odası olarak tefriş edilir. Odalarda pencere önlerinde boydan boya sedirler vardır. Üzerinde minderler, halı kaplı ot yastıklar ve kırlentlerle rahat bir oturma olanağı sağlar. Bu nedenle de genel olarak evlerde mobilya (oturma grupları) olmaz. Sedirlerin altları kapalı olmakla birlikte bazı evlerde dolap düzenlemelerini de görüyoruz. Evlerde yüklük denilen asıl dolaplar, iç taraftaki duvarlara gömme şeklinde yer alır. Odalarda bazı yüklüklerin içinden arka taraftaki hamam bölümüne geçilir. Hamam bölümünün yüklükten başka çıkışı yoktur. Evler ocak da denilen şöminelerle ısıtılır. Daha sonra soba ve kuzineler de kullanılmaya başlanmıştır. Ocağın üzerinde genişçe bir raf, rafın sağında ve solunda ikişerden toplam dört niş vardır. Ocakla birlikte hepsini çevreleyen bir kemerle cephe süslenmiştir. Nişler, aydınlatma aracı olarak gaz lambalarının konulduğu yerlerdir. rafın hemen üstünde ve tam ortada ,arkasından geçen bacayı açıp kapatmakta kullanılan klapenin kolu bulunmaktadır. Bu düzeni tek katlı veya tek katı kullanılan evler için söyleyebiliriz. İçeriden bir merdivenle üst kata çıkılır. Üst katın planı da alt kata benzer. Tek farklılık, üst kata çıkan merdiven kovasının işgal ettiği alandır. Üst kat tamamen aile kullanımına aittir. Mağaza tabir edilen bodrum katı mutlak surette bulunur. Burası kışlık yakacak odunların istif edildiği, yine hazırlanan kışlık yiyeceklerin, araç gereçlerin konulduğu yerlerdir. Buraya konulan Şınavat´ta üzüm ezilir, şıradan pekmez, sirke yapılır. Kabala denilen içinde bölmeleri olan üstten kapaklı ahşap dolaplarda ise bulgur, yarma, sıkma tarhana gibi yiyecekler saklanır. Turşu küpleri de burada muhafaza edilir. Bodrum bölümü sokağa tamamen kapalıdır. Bahçeye bakan tarafında az da olsa pencereleri bulunmaktadır. Birkaç basamakla inilir, zemine yarı gömülüdür. Karanlık ve serin olur. Bodrumun üzerindeki ilk kata birkaç basamak merdivenle çıkılır. Kapı üst pervazına uğur sayılan ya da nazardan koruduğuna inanılan at nalı, kaplumbağa kabuğu (bağa) asılır. Bir üzerlik demeti de evin bir başka köşesine konulur. Bazı evlerin kapılarının üstünde veya yanlarında kırmızı yeşil ve lacivert camların olduğu pencereler vardı, dekoratif anlamda. İlk katın sokağa bakan duvarlarında pencere bulunmaz. Bu katın pencereleri avluya (genelde bahçedir) bakar. Üst katın pencereleri hem sokağa bakar, hem de avluya bakar. Bu yaklaşımda, aile mahremiyeti ön planda tutulur. Pencereler dikine dikdörtgendir. Üst yarısı sabittir. Alt yarısı yan kenarlardaki yatak içinde yukarı kalkarak pencere açılır. Açıldıktan sonra yan duvarlardaki mandalların üzerine oturtulur.

Geleneksel Merzifon Evlerinin temeli, bodrum katı yere yarı gömülü olacak şekilde açılır. Binanın ana iskeletini oluşturacak ağaç dikmeler öz tabir edilen yörenin çam ağaçlarından seçilir. Kabukları sıyrılmış reçineli bu özler çürümeye dayanıklı ve uzun ömürlü olurlar. 40-50 cm. çapındaki bu dikmelerin altına büyük kalın alt ve üstü düz taş pabuçlar (sömel) konulur. Üzerine dikilen öz ağaçlar birbiriyle yatay ve çapraz kalaslarla bağlanır ve iskelet çatılır. Katların zemini de birbirine paralel kalaslar çatılarak oluşturulur. Bunların üzeri de yine ahşapla kaplanır. Ahşap kaplamada, genelde daha sert bir ağaç doğal haliyle (verniksiz,cilasız) kullanılır. Zemin kirlendikçe de sabunlu su ve tahta fırçasıyla temizlenir. Geleneksel evlerin inşaatında ahşap bağdadi tekniği uygulanır. Ağaç dikmeler arasına içeriden ve dışarıdan yatay olarak, aşağıdan yukarıya doğru ince çıtalar aralıksız bir şekilde çakılır. Bu çıtalar içeriden ve dışarıdan, yörede tatlı kireç tabir edilen alçı esaslı sıvayla kaplanır. Böylece, ağaç dikmelerin kalınlığı kadar çıtalar arasında yaratılan boşluk, hem binanın duvarını oluşturur, hem de iyi bir. izolasyon uygulamasıdır. Deprem kuşağında yer alan Merzifon´da ağaçların esnekliği ve birbirini payandalaması da deprem güvenliği için önemli bir faktördür.

Avlu çoğunlukla bahçe şeklinde düzenlenmiştir. İçinde bir çok çeşit meyve ağacı bulunmaktadır. Genel olarak; elma, armut, kiraz, vişne, ayva, dut, mürdüm eriği ve çardak üstü asmayı söyleyebiliriz. Bu ağaçlar, ev halkını yılın uzun bir döneminde meyvesiz bırakmaz. Biri biter, diğeri başlar. Merzifon sokaklarında ağaç bulunmaz. Kentteki yeşili yaratan bu evin bahçeleridir ve ağaçların dalları, evin mahremiyetini sağlayan yüksek bahçe duvarlarının üzerinden sokaklara da uzanır. Geçmişte su şebekesi olmadığından, bu evlerin bahçesinde bir kuyu ve bir tulumba mutlaka olur. Bazı evlerde (bizim konakta olduğu gibi) mutfakta da önünde bir evye bulunan tulumbalar vardı. Evleri uygun olmayanlar mahalledeki çeşmelerden evlerine su taşıyarak ihtiyaçlarını gideriyordu.. Bizim konağın su açısından daha da özel bir durumu vardı. Bahçe duvarının sokağa bakan yüzünde (Laleli Çeşme), hem de bahçe içinde bize ait bir çeşme, sulama havuzu ve bir fıskiyede sular sürekli akardı. Bunların depolaması yoktu, Tavşan Dağından gelen kaynak suyuydu. Merzifon evlerinde, avluya, çift kanatlı büyük bir kapıdan girilir, arnavut kaldırımı döşenmiş taş yoldan eve geçilir. Bu yolun çevresinde çiçek tarhları ve meyve ağaçları bulunur. Yaz akşamları oturulacak, hatta yemek yenilecek çardak veya kameriyeler de olur. Kapılar; kalın ve meşeden yapılır. Büyük plakalar yanyana getirilir ve arkadan demir kuşaklar önden perçinvari iri başlı çivilerle tutturularak kanatlar oluşturulur. Kapı üzerinde döküm ya da soğuk çekme metalden (demir,pirinç,bronz) yapılmış tokmaklarla kapı çalınır. Kapı kilidine bağlı bir ip vasıtasıyla, bahçeyi katetmeden, kapı açılır. Kanatlı kapıdaki büyük kilitler, üzerinde büyük ve küçük anahtarla açılmasını sağlayacak mekanizmaya sahiptir. Büyük anahtarın adı ”frek” (muhtemelen Fransa´dan getirildiği için, frenk gömleği gibi) küçük anahtarın adı da ”çıt” dır. Bazı evlerde bahçenin bir köşesinde fırın da vardır. Genelde fırınlarda ev halkına bir hafta yetecek miktarda ekmek yapılır. Bu imkana sahip olmayan komşu aileler de, yaptıkları çörek, kete tepsilerinin yanı sıra keşkek çömleklerini de getirirler, fırına.

Geleneksel Merzifon Evlerinden günümüze kalan bazı evler restore edildiler. Bu restorasyon sırasında geleneksel malzeme bulunmasında da sorunlar yaşanıyor. Yukarıda anlattığım bir çok detayla ilgili fotoğraf da çekemedim. Fotoğrafları çekerken de evlerin içine giremedim. Ama yeterince anlattığımı sanıyorum, sevgili dostlar.

GÖRSELLER:https://photos.google.com/share/AF1QipPMGppzaLi5BS69Pbxx5cT19-i4Jaou8956g5vlfLoKZKFNV4Qg29kaHUMhs8msiQ?key=eVNNOE0wakZlT25hYXNwQTFIRWtiTjFvaktiQXRn

 

Anahtar Kelimeler: GELENEKSEL, MERZİFON, EVLERİ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
KÜTAHYA EVLERİ VE GERMİYAN SOKAĞI (10 Temmuz 2018 - Salı)
KALKANDELEN (TETOVA) ALACA CAMİİ (01 Temmuz 2018 - Pazar)
AİZANOİ-ÇAVDARHİSAR (29 Haziran 2018 - Cuma)
Berlin (21 Haziran 2018 - Perşembe)
ZEUGMA YA DA FIRAT SELEUKİA´SI (14 Mayıs 2018 - Pazartesi)
SARIKAYA ROMA HAMAMI (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
BEYPAZARI´NDA ÜÇ MÜZE (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
PERGE ANTİK KENTİ (19 Nisan 2018 - Perşembe)
TANRILARIN KRALI ZEUS (01 Nisan 2018 - Pazar)
ANKARA SATRANÇ MÜZESİ (16 Mart 2018 - Cuma)
PYROHİV- PİROGOVO AÇIK HAVA MÜZESİ (18 Şubat 2018 - Pazar)
PORTO-OPORTO (12 Şubat 2018 - Pazartesi)
NAZİLLİ SÜMERBANK BASMA FABRİKASI (08 Şubat 2018 - Perşembe)
SU PERİLERİ HAVUZU (29 Ocak 2018 - Pazartesi)
GORDİON-YASSIHÖYÜK (21 Ocak 2018 - Pazar)
KİEV-KYİV-KUYUEV (08 Ocak 2018 - Pazartesi)
İZMİR AGORASI (30 Aralık 2017 - Cumartesi)
FOLKLORİK BATIL İNANÇLAR (22 Aralık 2017 - Cuma)
BRUGGE (17 Aralık 2017 - Pazar)
RONDA (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
BİARRİTZ (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
SANTİLLANA DEL MAR (24 Kasım 2017 - Cuma)
PESSİNUS YA DA BALLIHİSAR (19 Kasım 2017 - Pazar)
SAN SEBASTİAN-DONOSTİA (10 Kasım 2017 - Cuma)
BONCUKLUHÖYÜK VE ÇATALHÖYÜK (01 Kasım 2017 - Çarşamba)
KİBELE/KYBELE (29 Ekim 2017 - Pazar)
KENT BÜFELERİ (20 Ekim 2017 - Cuma)
RÖGAR KAPAKLARI (20 Ekim 2017 - Cuma)
BAFA GÖLÜ VE KAPIKIRI KÖYÜ (09 Ekim 2017 - Pazartesi)
UKRAYNA AŞK TÜNELİ (28 Eylül 2017 - Perşembe)
CİNQUE TERRE (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
TEOS ANTİK KENTİ (10 Haziran 2017 - Cumartesi)
MERZİFON ANADOLU KOLEJİ (ANATOLİA COLLEGE) (22 Mayıs 2017 - Pazartesi)
AĞVA (09 Mayıs 2017 - Salı)
MALTA (30 Nisan 2017 - Pazar)
Sicilya (29 Mart 2017 - Çarşamba)
LİZBON (LİSBOA) (19 Mart 2017 - Pazar)
KUDÜS YA DA YERUŞALEM (JERUSALEM) (12 Mart 2017 - Pazar)
KUDÜS İSRAİL MÜZESİ (03 Mart 2017 - Cuma)
İSRAİL GEZİ NOTLARIM (24 Şubat 2017 - Cuma)
Yenimahalle (21 Aralık 2016 - Çarşamba)
Sayfa: