Ankara
16 Aralık 2018 Pazar
Bugün
Bulutlu
7 °C
2 °C
Pazartesi
Bulutlu
7 °C
3 °C
Salı
Sağanak
5 °C
4 °C
DOLAR
5.3710
EURO
6.0755
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
-Global ısınma yükselen deniz seviyesi 2050 yılında shangai ve deniz kıyısındaki Çin şehirlerinde büyük sellere neden olacak.bu sellerde 76 milyon kişi evsiz kalacak. -Üzerinde barkodu olan ilk ürün Wringleys marka sakızdır. -Kereviz yerken harcanan ka

İlginç Bilgiler 3
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ANKARA SATRANÇ MÜZESİ
Elit Gazete
Tarih: 16.3.2018 10:52:22 / 169okunma / yorum
Danyal Aşık

ANKARA SATRANÇ MÜZESİ
Satrançla tanışmam, Şevket Rado´nun yayımladığı Hayat Ansiklopedisi vasıtasıyla oldu. İlkokul 5.sınıftaydım. Kâğıtları kestim ve üstlerine taşların adlarını yazdım. Sonra da kardeşime öğreterek, birlikte pratik yapmaya çalıştık.

Bazı gazeteler, bulmaca köşelerinde satranç problemleri yayımlamaya başlamışlardı. Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TUBİTAK) aylık Bilim ve Teknik dergisinde, Kahraman Olgaç, satranç ile ilgili yazılar ve problemler yayımlıyordu. Bu yayınları takip ederek satranç bilgimi belli bir düzeye getirdim, usta olduğum söylenemez ama satranca olan ilgim de devam ediyor.

Gökyay Vakfı tarafından, Ankara´da Altındağ belediye binasının hemen üstündeki Basamaklı Sokak´ta bulunan bir eski Ankara evi restore edilerek ”Satranç Müzesi” haline getirilmiş. İlk işim, müze uzmanı Sıla Yüksel Hanımdan müze ve satrançla ilgili yayınlar konusunda bilgi almak oldu.

Müzede bulunan 600 adetin üzerindeki satranç takımının ilki, Vakfın kurucusu Akın Gökyay tarafında 1975 yılında Milano´da satın alınmış. Toplam 105 ülkeden 600 ün üzerinde satranç takımı var. Sayı 412 ye ulaştığı 2012 yılında ”Dünyanın en büyük satranç koleksiyonu” olarak Guinness Rekorlar Kitabı´na girmiş.

Koleksiyonda bulunan satranç takımlarının yapımında ahşap, metal, cam, seramik, porselen, taş, mermer, kemik, polyester gibi farklı malzemeler kullanılmış. Takımlar geçmiş hakkında da bilgi veriyor. Satranç taşları klasik şekliyle olduğu gibi, Orta Çağ kıyafetleri içindeki askerler, Yakın Çağ´daki İngiliz, Fransız, Alman askerleri ve bunların kullandıkları silahlar hakkında bilgi edinebiliyoruz. Bunların yanı sıra çizgi roman karakterlerinden oluşan satranç takımları da var. Asteriks, Yarasa adam (Batman), Şirinler (Smurfs), Red Kit (Lucky Luke), Simpsons gibi. Futbol takımları da unutulmamış, iki futbol takımının oyuncuları satranç tahtası üzerinde karşılıklı dizilmişler, hamle sırasını bekliyorlar. Amerikan İç Savaşını (Güney-Kuzey) yansıtan karakterler. Fransız ve Ruslar arasındaki Borodino savaşını betimleyen örnek. Vahşi yaşamdaki hayvanlarla ve çiftlik hayvanlarının figürlerinin kullanıldığı satranç takımları. Polisler, Korsanlar, İtfaiyeciler. Cazcılara karşı Rockcılar, Golfcüler, Beyzbolcular diğer satranç taşları.

Satranç oyunun bulunuşu ile ilgili farklı hikâyeler var. Satranç benzeri taşlara Kuşhan Devletinde rastlanmış. Burası Hindistan´la aynı coğrafyada. Oyunun Hindistan´da bulunduğuna dair bir mitolojik öykü var. Bu öyküdeki isimlerde de farklılıklar var. Colorado Üniversitesi Fizik Profesörü George Gamow ”Bir, İki, Üç…Sonsuz Bilimin Gerçekleri ve Çözümlenmesi ” adlı eserinde isimler; Hint Mihracesi Shirham, Veziri Sissa Ben Dahir, TUBİTAK Bilim ve Teknik dergisinin Nisan 1980 143.sayısında ise, isimler Hükümdar Balhait ve Brahman Sissa olarak geçmektedir. Bundan sonraki öykü aynıdır. Hükümdar, bir savaş oyunu olan satrancı bulan Sissa (Ben Dahir) yı ödüllendirmek ister. Sissa, iki kez Hükümdarın sağlığından başka arzusu olmadığını söyler. Üçüncü ısrarda, Sissa der ki, 64 karelik satranç tahtasının birinci karesine 1, ikinci karesine 2, üçüncü karesine 4, dördüncü karesine 8, yani her defasında iki katı konularak 64 karenin buğdayla doldurulmasını ister. Hükümdar, bu bağışın kendisine pahalıya gelmeyeceğini düşünerek sevinir ve isteğin yerine gelecek ama çok küçük bir istekte bulunuyorsun, der. Huzura getirtilen bir çuval buğday karelerin üzerine yerleştirilmeye başlanır ve daha yirminci kareye gelmeden, çuval biter. Yeni buğday çuvalları getirtilir. Ancak, buğday taneleri sayısı öyle bir artar ki, hükümdar Hindistan´ın tüm buğday üretiminin bu isteğe yetmeyeceğini anlar. Olması gereken buğday tanesi sayısı (18.446.744.073.709.551.615) dünyanın 2000 yıllık buğday üretimine karşılık gelmektedir. George Gamow´un hikayesinde, bu isteği karşılayamayacağı için, veziri Sissa Ben Dahir´in boynunu vurdurur. Bilim ve Teknik dergisinde ise, Hükümdar Brahman Sissa´yı bu matematik bilgisinden dolayı takdir eder ve satrancın yayılmasını destekler.

Bu oyunun yapısı Hint ordusundan alınmış. O zamanki Hint ordusu; 1.Filler, 2.Atlılar, 3.Savaş arabaları ve 4.Yayalar olmak üzere 4 kısımdan oluşuyormuş. Sanskritçe´de 4 demek olan ”Çatur” ile kısım demek olan ”Anga” sözcükleri birleştirilerek Çaturanga adı verilmiş, bu savaş oyununa. Zaman içinde taşların hareketlerinde değişiklik yapılarak, bu günkü uluslararası kabul görmüş satranca gelinmiş.

Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü´nün satranç maçları yaptıkları bilinmekte. Ancak, bu oyunlar kayda alınmamış. İsmet İnönü´nün iyi derecede bir satranç oyuncusu olduğu biliniyor. Oğulları Erdal ve Ömer İnönü´ye de öğretmiş ve onlarla da maç yapmış.

Bu arada satrançta, oyununun yanı sıra bulmacalar da geliştirilmiş. Hemen aklıma gelen iki tanesini söyleyeyim. Birincisi, satranç tahtasının üzerine 8 veziri öyle yerleştirin ki birbirlerini alamasınlar. İkincisi de, at (siyah ve beyaz fark etmez) ile bütün kareleri dolaşmaktır, aynı kareye bir kez basmak şartıyla. Haydi kolay gelsin.

Dünyanın en büyük satranç koleksiyonuna sahip Gökyay vakfına ait aydınlık, ferah, kafeterya imkanı olan bu eski Ankara evi; müze olarak büyük bir bilgi ve keyif sunmaktadır. Kesinlikle görülmelidir.

Anahtar Kelimeler: ANKARA, SATRANÇ, MÜZESİ
Yazarın Diğer Yazıları
ARŞİPEL´LE GÖKOVA KÖRFEZİNDE GEZİ NOTLARI (01 Aralık 2018 - Cumartesi)
TOMURCUKBAĞ VE KALECİK KARASI (08 Kasım 2018 - Perşembe)
BURDUR MÜZESİ (28 Ekim 2018 - Pazar)
TOULOUSE (15 Ekim 2018 - Pazartesi)
HALK İÇİN HİKÂYELER (01 Ekim 2018 - Pazartesi)
KİBYRA ANTİK KENTİ (14 Eylül 2018 - Cuma)
KAPI TOKMAKLARI (08 Eylül 2018 - Cumartesi)
LİSİNİA DOĞAL YAŞAM KÖYÜ (31 Ağustos 2018 - Cuma)
LAJOS KOSSUTH (LAYOŞ KOŞŞUT) MÜZESİ (03 Ağustos 2018 - Cuma)
KARS-ARTVİN-ÇAMLIHEMŞİN GEZİ NOTLARI (30 Temmuz 2018 - Pazartesi)
GRAFİTİ YA DA GRAFFİTİ (22 Temmuz 2018 - Pazar)
MİDİLLİ (LESVOS-LESBOS) ADASI (19 Temmuz 2018 - Perşembe)
KÜTAHYA EVLERİ VE GERMİYAN SOKAĞI (10 Temmuz 2018 - Salı)
KALKANDELEN (TETOVA) ALACA CAMİİ (01 Temmuz 2018 - Pazar)
AİZANOİ-ÇAVDARHİSAR (29 Haziran 2018 - Cuma)
Berlin (21 Haziran 2018 - Perşembe)
ZEUGMA YA DA FIRAT SELEUKİA´SI (14 Mayıs 2018 - Pazartesi)
SARIKAYA ROMA HAMAMI (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
BEYPAZARI´NDA ÜÇ MÜZE (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
PERGE ANTİK KENTİ (19 Nisan 2018 - Perşembe)
TANRILARIN KRALI ZEUS (01 Nisan 2018 - Pazar)
PYROHİV- PİROGOVO AÇIK HAVA MÜZESİ (18 Şubat 2018 - Pazar)
PORTO-OPORTO (12 Şubat 2018 - Pazartesi)
NAZİLLİ SÜMERBANK BASMA FABRİKASI (08 Şubat 2018 - Perşembe)
SU PERİLERİ HAVUZU (29 Ocak 2018 - Pazartesi)
GORDİON-YASSIHÖYÜK (21 Ocak 2018 - Pazar)
KİEV-KYİV-KUYUEV (08 Ocak 2018 - Pazartesi)
İZMİR AGORASI (30 Aralık 2017 - Cumartesi)
FOLKLORİK BATIL İNANÇLAR (22 Aralık 2017 - Cuma)
BRUGGE (17 Aralık 2017 - Pazar)
RONDA (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
BİARRİTZ (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
SANTİLLANA DEL MAR (24 Kasım 2017 - Cuma)
PESSİNUS YA DA BALLIHİSAR (19 Kasım 2017 - Pazar)
SAN SEBASTİAN-DONOSTİA (10 Kasım 2017 - Cuma)
BONCUKLUHÖYÜK VE ÇATALHÖYÜK (01 Kasım 2017 - Çarşamba)
KİBELE/KYBELE (29 Ekim 2017 - Pazar)
KENT BÜFELERİ (20 Ekim 2017 - Cuma)
RÖGAR KAPAKLARI (20 Ekim 2017 - Cuma)
BAFA GÖLÜ VE KAPIKIRI KÖYÜ (09 Ekim 2017 - Pazartesi)
GELENEKSEL MERZİFON EVLERİ (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
UKRAYNA AŞK TÜNELİ (28 Eylül 2017 - Perşembe)
CİNQUE TERRE (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
TEOS ANTİK KENTİ (10 Haziran 2017 - Cumartesi)
MERZİFON ANADOLU KOLEJİ (ANATOLİA COLLEGE) (22 Mayıs 2017 - Pazartesi)
AĞVA (09 Mayıs 2017 - Salı)
MALTA (30 Nisan 2017 - Pazar)
Sicilya (29 Mart 2017 - Çarşamba)
LİZBON (LİSBOA) (19 Mart 2017 - Pazar)
KUDÜS YA DA YERUŞALEM (JERUSALEM) (12 Mart 2017 - Pazar)
KUDÜS İSRAİL MÜZESİ (03 Mart 2017 - Cuma)
İSRAİL GEZİ NOTLARIM (24 Şubat 2017 - Cuma)
Yenimahalle (21 Aralık 2016 - Çarşamba)
Sayfa: