19 Temmuz 2018 Perşembe
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
DOLAR
4.6560
EURO
5.4274
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
BUNLARI BİLİYORMUSUNUZ? -Hapşırdığınız zaman kalbinizde dahil olmak üzere bütün vücut fonksiyonlarınız bir an için durur. (Ya bi kez griptim hesapladım 120 kez hapşırmışım demek ki kalbim 1 dakika durmuş o gün) -Eiffel kulesinin tepesine çıkana kadar

İlginç Bilgiler
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Tarihten siyasete Arnavutluk Zeytinleri
Elit Gazete
Tarih: 1.7.2018 09:42:24/ 31okunma / 0yorum

Tarihten siyasete Arnavutluk Zeytinleri / Kıvanç Eliaçık
Yazar: Haber MerkeziTarih: Haziran 17, 2018Kategori: HaberlerYorum Yok Yazdır E-posta
Tarihten siyasete Arnavutluk Zeytinleri / Kıvanç Eliaçık
BİN YILLIK ZEYTİN AĞACININ GÖLGESİNDE

Arnavut zeytinlerini düşünürken zengin bir sofradan başlayıp arkeoloji arşivlerine ve bitkisel gen tablolarına uzanmalıyız, ardından tarih ve siyasete uğramalıyız. Binlerce kadim ağaca ve çok sayıda yerli türe ev sahipliği yapan, iklimi, toprak dokusu ve bio-çeşitliliği zeytin için biçilmiş kaftan olan ülkede zeytincilik büyük sorunlar yaşıyor. Çözümü zeytinciliğin tarihinde bulmak mümkün…

İliryalılar´dan Osmanlı´ya

Adriyatik Denizi kıyısında yer alan Arnavutluk çoğunlukta dağlıktır. Dağlar ve vadiler nedeniyle çok sayıda mikro klima bölgesi oluşmuştur. Batı kıyısındaki tipik Akdeniz iklimi ülkeyi zeytin ve zeytinyağı üreticisi yapmıştır.

Fosiller ve arkeolojik bulgular delice zeytinin bu kıyılarda 6 bin yıldır yaşadığını göstermektedir. M.Ö. 6. yüzyıldan kalma zeytin değirmenleri bilinmektedir.

Avlonya zeytinliklerine övgüler düzen Roma İmparatoru Jül Sezar, Arnavutlar´ın atası kabul edilen İliryalılar´dan zeytinin, üzümün, yağın ve şarabın ustası olarak bahsetmiştir. Yunan tarihçi Strabon M.Ö. 7. Yüzyılda yazdığı “Coğrafya” isimli kitabında Arnavutluk´u üzüm bağları ve zeytinlikler diyarı olarak tarif eder.

İliryalılar pek çok başka millet gibi zeytin ağacını kutsal kabul etmiştir. Sanat, ibadet, süsleme, süslenme, büyü ve tıp gibi farklı alanlarda zeytini ve zeytinyağını kullanmışlardır. Farklı coğrafyalarda olduğu gibi burada da zeytin barışın simgesidir ama bir yandan da savaşın gıdasıdır. 15. Yüzyılda İskender Bey, askerlerine azık olarak ‘kurutulmuş zeytin´ verirken yeni evlenen çiftlere de zeytin fidanı dikme zorunluluğu getirmiştir.

17. yüzyılda, Evliya Çelebi Seyahatname‘de “limonu, inciri, zeytini, bağı bostanı bol Aydonat´tan ve Delviniye”den bahseder. Evliya Çelebi´ye göre Aydonat, sarayın ve İstanbul´un zeytin ihtiyacını karşılamaktadır.

Zengin zeytin çeşitliliği

Bugün ülke genelinde 28 farklı zeytin çeşidi görülmektedir. İtalyalı Frantoio ve yakın zamanda Yunanistan´dan getirilen Koronaki ve Türkiye´den getirilen Memecik dışında hepsi yerli ve özgün türlerdir. Üretimin %40´ını yağlık ve sofralık Kalijot ve %21´ini ise sofralık Kokermadh i Beratit oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra sofralık Elbasani, yağlık Mixan, yağlık Ulli i Bardhe Tiranes, yağlık Nisiot, yağlık Ulli i Holle I Himares gibi türler dikkat çekmektedir.

Arnavutluk´ta zeytin hasadı ekim ayında başlar ve şubata kadar devam eder. Genelde elle toplanır, alet kullanılmaz. Toplama sırasında zeytinler arasında seçme yapılmaz. Dağlık arazideki yaşlı ağaçların etrafına teraslama yapılır. Ekili tarım arazilerinin %12´sine denk gelen 42 bin hektar zeytin ekili arazide yaklaşık 5 milyon ağaç bulunmaktadır.

Devletçilikten özelleştirmeye

Arnavutluk´ta istihdamın %58´i tarımda çalışırken Gayri Safi Yurtiçi Hasıla´nın %25´i tarımdan elde edilmektedir. Ülkenin iklimi, coğrafyası ve geleneksel yaşam tarzı tarıma uygundur. İklim ve toprak yapısı zeytincilikte İtalya ve Yunanistan ile rekabet edebilecek fırsatları sağlasa da bugün Arnavutlar dışarıdan satın aldıkları zeytin ve zeytinyağları tüketmektedir.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Emek Partisi iktidarında zeytin ağacı sayısı 4 kat artmış, öğrencilerin ve gönüllülerin çalıştığı devlet zeytinliklerinde verim yükselmiştir. Bu dönemde Çin ve Vietnam gibi ülkelere zeytin ihracatı yapılmıştır. 1990 sonrasında ise zeytincilik büyük zarar görmüştür. Merkezi planlamadan serbest piyasa ekonomisine geçilirken başlayan istikrarsızlık sırasında kolektif çiftlikler ve devlete ait zeytinyağı işletmeleri özelleştirilmiş. 1990-1995 yılları arasında 1.2 milyon zeytin ağacı ve çok sayıda zeytinyağı tesisi tahrip edilmiştir.

Zeytin türküleri

Arnavutluk´ta zeytin ağaçları turizmin bir parçasıdır. Kaleleri ve kale etrafındaki zeytin ağaçlarıyla meşhur Arnavut kasabalarında kadim zeytin ağaçlarının etrafına yeni kaleler ve taş evler inşa ederek restoran ve oteller açılmaktadır. Arnavutluk´ta 500 – 3000 yaş arasında 1.7 milyon zeytin ağacı vardır. Bu ağaç varlığının yaklaşık yüzde onu 1000-3000 yaş arasındadır. Çevre uzunluğu 30 metreyi bulan bin yıllık ağaçlar dikkat çeker.

Otel lobilerinde, alışveriş merkezlerinde ve havalimanlarında karşınıza 500 yaşında bir zeytin ağacı çıkabilir. Bu agro-turizm dekoru aslında yasa dışı şekilde satın alınmış ve yerinden edilmiş bir kadim ağaçtır.

Arnavutça´da “zeytin eken servet biçer” gibi zeytinle ilgili çok sayıda deyim ve atasözü bulunmaktadır. “Bir siyah zeytine muhtacım” veya “gözüme sürmeye bir damla zeytinyağım yok” gibi deyimler yoksulluğu anlatmaktadır. Güney Arnavutluk´ta oynanan Zeytin Gölgesi önemli bir halk dansıyken Korfu adasına gurbete giden kocalarını uğurlayan kadınların bestelediği “Zeytinin Gözyaşı” da unutulmaz bir türküdür. Şair Martin Camaj şiirlerinde anlattığı insanları zeytin ağaçlarına benzeterek tasvir eder.

Geçmişin izinde

Arnavutlar için zeytincilik kuşaktan kuşağa aktarılan bir gelenektir. Bu gelenekler, teknik iyileştirmeler ve eğitimle güçlendirilirse Arnavut zeytinleri hak ettikleri uluslararası şöhrete ve ticari değere erişebilir.

Arnavutluk´un yeni hükümeti zeytinciliği öncelikleri arasına aldığını ilan etti. Önüne ağaç sayısını 25 milyona kadar yükseltme hedefini koydu. Teknik eğitimler, dağıtım zincirinin geliştirilmesi, yasal düzenlemeler, çiftçi destek programları, çiftçi sendikalarının ve kooperatiflerinin güçlendirilmesi hükümet programında yer alan diğer adımlar. 5 bin yıldır zeytin üretip bugün zeytin ithal eden Arnavutlar, ülke ekonomisini geliştirmek için yüzlerini tekrar çiftçilere ve zeytincilere döndüler.

Unutmadan… Kişi başı zeytin tüketiminin yaklaşık 10 kilogram olduğu Arnavut mutfağı çok zengindir kuzu, dana veya balık nasıl pişirilirse pişirilsin mutlaka zeytinyağı… Fasulye, pırasa, lahana veya tarator ama mutlaka zeytinyağı… Sofranın baş tacı pırasalı börek pilaska hiç zeytinyağsız olur mu?

https://www.karasaban.net/tarihten-siyasete-arnavutluk-zeytinleri-kivanc-eliacik/








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Tarihten siyasete Arnavutluk Zeytinleri
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Toroslarda köylüler HES şirketini üçüncü kez yendi!
Toroslarda köylüler HES şirketini üçüncü kez yendi!
Elit Gazete
İnsanlar kaçıyor …Tsunami tatil cennetini vurdu!
İnsanlar kaçıyor …Tsunami tatil cennetini vurdu!
Elit Gazete
Genç hissedin, beyniniz genç kalsın
Genç hissedin, beyniniz genç kalsın
Elit Gazete
"Bu Ülke, Her Yerden Nükleer Atıkların Depolanacağı Bir Yer Haline Gelecek"
"Bu Ülke, Her Yerden Nükleer Atıkların Depolanacağı Bir Yer Haline Gelecek"
Elit Gazete
Vücudumuzun yarısı bakterilerden oluşuyor
Vücudumuzun yarısı bakterilerden oluşuyor
Elit Gazete
İrlanda Fosil Yakıt Kullanımından Çekilen İlk Ülke Oldu
İrlanda Fosil Yakıt Kullanımından Çekilen İlk Ülke Oldu
Elit Gazete
Tayvan´da tayfun hazırlığı: Okullar kapatıldı, uçuşlar iptal edildi
Tayvan´da tayfun hazırlığı: Okullar kapatıldı, uçuşlar iptal edildi
Elit Gazete
Türkiye´de su kuşu yaşıyor?
Türkiye´de su kuşu yaşıyor?
Elit Gazete
Yeni salgın tehlikesi
Yeni salgın tehlikesi
Elit Gazete
Kayıp kedi 17 yıl sonra sahibine geri döndü
Kayıp kedi 17 yıl sonra sahibine geri döndü
Elit Gazete
Japonya´da aşırı yağış felaket getirdi: 83 ölü
Japonya´da aşırı yağış felaket getirdi: 83 ölü
Elit Gazete
Suyun Ölümü
Suyun Ölümü
Elit Gazete
İklim değişikliği Kanada´yı vurdu:
İklim değişikliği Kanada´yı vurdu:
Elit Gazete
Şarabın tadında toprağın etkisi var mı?
Şarabın tadında toprağın etkisi var mı?
Elit Gazete
Mağarada mahsur kalan çocukları karanlık nasıl etkiler?
Mağarada mahsur kalan çocukları karanlık nasıl etkiler?
Elit Gazete
Amsterdam´da köpeğine iyi bakmayan turist gözaltına alındı
Amsterdam´da köpeğine iyi bakmayan turist gözaltına alındı
Elit Gazete
Türkiye´nin orman yangınları haritası
Türkiye´nin orman yangınları haritası
Elit Gazete
Tayland´daki çocuklar ´aylar boyunca mağarada kalabilir´
Tayland´daki çocuklar ´aylar boyunca mağarada kalabilir´
Elit Gazete
Vücudun kanserli hücreleri ´yemesini´ sağlayan ilaç üretildi
Vücudun kanserli hücreleri ´yemesini´ sağlayan ilaç üretildi
Elit Gazete
Times: Van kedileri için yüzme vakti
Times: Van kedileri için yüzme vakti
Elit Gazete
Yeme alışkanlıklarımız yaşla birlikte nasıl değişiyor?
Yeme alışkanlıklarımız yaşla birlikte nasıl değişiyor?
Elit Gazete
Doğa Takvimi-Temmuz
Doğa Takvimi-Temmuz
Elit Gazete
dünyanın farklı ülkelerindeki fayton ve at arabaları.
dünyanın farklı ülkelerindeki fayton ve at arabaları.
Elit Gazete
Bahçe ve balkonda Latin çiçeği yetiştirmek için 13 neden
Bahçe ve balkonda Latin çiçeği yetiştirmek için 13 neden
.
Marmara Adası´nda yaban hayatı
Marmara Adası´nda yaban hayatı
Elit Gazete
Sofralar ´yerli´ olmaktan çıktı; buğday Rusya´dan, pirinç Amerika´dan...
Sofralar ´yerli´ olmaktan çıktı; buğday Rusya´dan, pirinç Amerika´dan...
Elit Gazete
Karaburun´da acele kamulaştırma kararı
Karaburun´da acele kamulaştırma kararı
.
Yumurtalarını donduran kadın sayısı artıyor
Yumurtalarını donduran kadın sayısı artıyor
.
Uyku hakkında 5 gerçek
Uyku hakkında 5 gerçek
.
Gülümseyemeyen insanlar
Gülümseyemeyen insanlar
.