Ankara
14 Kasım 2018 Çarşamba
Bugün
Bulutlu
7 °C
-4 °C
Perşembe
Bulutlu
8 °C
0 °C
Cuma
Bulutlu
8 °C
-1 °C
DOLAR
5.4770
EURO
6.1575
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
-Kelebekler ayaklarıyla tat alırlar. -Kadınlar erkeklere oranla 2 kat fazla göz kırpar.(Çok yalan söyledikleri için olmasın) -İnsan vücudundaki en güçlü kas dildir. -Gözleri açık tutarak hapşırmak imkansızdır. (Bir rivayete görede gözleri açık hapşırı

İlginç Bilgiler 2
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Marmara Adası´nda yaban hayatı
Elit Gazete
Tarih: 1.7.2018 09:45:01/ 123okunma / 0yorum

Marmara Adası´nda yaban hayatı – H. Can YücelKonuk Yazar 30/06/2018
Marmara Adası´nın bu sessiz ve sevimli canlılarını yeniden özgürce ada kıyılarında yüzerken gözlemleyebilmeyi diliyor, makalemi yazım aşamasındayken 21.05.2018 günü sonsuzluğa uğurladığımız namı diğer Lodos İbrahim (Pala)´e ithaf ediyorum.

Ada deyince ilk öce akla temiz ve rutubetsiz havası, sürekli akıntının etkisiyle temiz kalan denizi ve çınar ağaçlarının insanı miskinleştiren serin gölgelikleri gelir. Birçokları yazdan yaza gelerek 117 km2´lik yüzölçümüne sahip Türkiye´nin ikinci büyük adası olan Marmara´yı yaşayamadan şehrin gri ve kaos ortamına geri dönüyor. Oysa ada, deniz kenarında tüketilen balık ve rakıdan, güneş altında saatlerce yatıp derimizi koyulaştırmaktan çok daha fazlasını verebilecek potansiyele sahip. Doğa yürüyüşleri, kaya tırmanışları ve fotoğraf tutkunlarının yılın 365 günü farklı güzellikte batan güneş manzarasını görüntüleyebileceği koylara ve tepelere sahiptir. Hal böyle iken, dört tekerlekli egzoz gazı ile dünyamızı kirleten araçlarımızdan bir an için kurtulup Ada´nın dağlarına kendimizi bıraksak, kuytuluklarına saklanmış nice güzellikleriyle gelenleri bağrına basacak.

Deniz Samuru : Kenai Fjords National Park in Alaska. Photo by Anne LanganFotoğraf kaynak: https://www.doi.gov/blog/12-facts-about-otters-sea-otter-awareness-week

Zengin tabiat yapısı, meşe, kestane, çınar ağaçlarının sardığı, makiliklerle kaplı adanın dağları, koynunda hatırı sayılır bir yaban hayatı da barındırmaktadır. Ada Tavşanı başta olmak üzere, keklik, çulluk vb. av hayvanlarının yanı sıra, koruma altındaki Puhu Kuşu, sayıları tam bilinmemekle birlikte Tilki ve 5-6 gruptan oluşan Yılkılar (özgür at) özgürce dolaşırlar.

Ada Tavşanı; gri renkli bir cins Avustralya tavşanıdır. 19.yy. ikinci yarısında İstanbul´daki İngiliz aileler yaz aylarında Marmara Adası´na gelip tatil yaparlarmış. Avustralya´dan getirilen ada tavşanlarını kafesle Marmara´ya getirip beslerlermiş. Bu hayvanın eti çok lezzetliymiş ve zaman zaman kesip yemeklerinde kullanırlarmış. Evlerinde kaldıkları Rum ailelerin bahçelerinde bunları üretmeye çalışırlarmış. Besi tavşanları bazen üretim alanlarından kaçarak gözden kaybolurmuş. Her yaz bu geliş gidişler tekrarlandığı gibi tavşan üretme işlemine de devam edilirmiş. Bugün ada dağlarında ve alçak tepelerde görülen gri kırçıllı renge sahip bu tavşanlar doğal ortamda hızla üremişlerdir. Zaman zaman sayılarında azalmalar görünse de hatırı sayılır bir popülasyona sahiptirler.

Çernobil Nükleer felaketinden sonra sayıları oldukça azalan ada tavşanları günümüzde hala avlanmaktadır. Asmalı Köyü tepelerinden ‘Kastırela Manastırı´na kadar olan bölge yoğun görüldükleri yerlerdendir. Dağlarda gezen küçükbaş hayvan sahipleri ve avcılardan edindiğim bilgiye göre adada rastlanılan Tilki; koyu sarı-kızıla çalan renktedir. İnsan gördüğü anda ise bulunduğu ortamı hızla terk ettiğinden, yakınına kadar sokulmak pek mümkün olamamıştır. Ada geniş yeşil alanlara ve su kaynaklarına sahiptir. Bu sayede göçmen kuşların yüzyıllardır durup dinlendiği bir yer olagelmiştir. Örneğin göç mevsiminde kafilelerle dalga dalga ilerleyen Pelikan sürülerinin geçişleri izlenebilir.

Kunduz Söylencesi;

Tekirdağ´da görüntülenen Su Samuru 27.06.2017 (https://www.ntv.com.tr/turkiye/tekirdagda-su-samuru-bulundu,_cnGOQ9s9UqRTVnyoasqbg)

Bütün bu canlı çeşitliliği içinde bir Kunduz avı söylencesi vardı ki, bana hep ilginç gelmiştir. Marmara Adası´nda balıkçılık yüzyıllardır en önemli geçim kaynaklarından birisidir. 1970´li yılların sonuna kadar ‘Kılıç Balığı´ avcılığının dahi yapıldığı bu sularda, Akdeniz Foku´nun yaşadığını bilimsel çalışmalardan ve halkın anlattıklarından az çok bilmekteyiz. Ancak bazı ailelerin geçimlerini kara avcılığı yaparak sağlamakta olduğunu ve kunduz avcılığı ile iştigal ettikleri de dilden dile aktarılmaktadır. Mesela; Hasan Savran´ın Günaydın Gazetesi´ndeki köşesine de taşıdığı Ada tavşanının kasaplarda kilosu 7.5 liradan satıldığı haberi bunu kanıtlar niteliktedir.

Görsel bir materyale sahip olmamakla birlikte sanki tek bir ağızdan çıkmışçasına ‘Kunduz´ avından bahsediyordu konuştuğum tüm Marmaralılar. Bu kunduz hikayesini çözmeye kararlıydım. Fakat araştırmalarım beni bir başka canlıya, Su Samuru (Lutra) veya (Sea Otter) Deniz Samuru´na doğru yöneltti.

Çünkü Kunduz akarsu ve göllerde yaşayan, dere üzerine günümüz baraj teknolojisinin atası sayılabilecek nitelikte barajlar inşa edip, bu yapay göletlerde yaşamını sürdüren, ağaç kabukları ve ot tüketen kemirgen bir memeli türüydü. Kunduz´lar çift halinde yaşayıp yılda ortalama 400 ağacı devirerek, yuva ve baraj yapımında kullanabilmekteydi. Yuvalarına giriş ise sadece suyoluyla yapılabilmekteydi. İnsanlara yaklaşmaz, bir tehlike sezdiğinde ise kalın deri ile kaplı yassı kuyruklarını yere vurarak ses çıkartır ve aile bireylerini tehlikeye karşı uyarırlar. Oysa adalıların anlattıklarıyla bilimin söyledikleri birbirinden çok farklıydı. Somut verilerden yola çıkarsak da Kunduz´un yaşayabileceği büyüklükte bir göl veya yüksek debiye sahip derelerin Marmara Adası´nda olmadığı gerçeği ile karşılaşırız. Ki yılda 200 ağacı bir tek kunduzun devirebildiğini düşünürsek, yıllar içinde dere yataklarının tamamen çıplak kalması gerekirdi. Dolayısıyla akla pek yatkın gelmiyor.

Deniz Samuru Fotoğraf: Thomas O´Malley (https://www.doi.gov/blog/12-facts-about-otters-sea-otter-awareness-week)

Yerel kaynakları incelediğimde, Tekirdağ, Çanakkale-Gelibolu, Yalova ve Karabiga sahillerinde Su Samuru görüldüğüne dair bilgilere hatta görüntülere rastladım. Su samuru (Lutra Lutra) arka ayakları perdeli olduğu için iyi bir yüzücüdür, kuyruğu ise dümen vazifesi görür. Vücudu kahverengi kalın bir kürk ile kaplıdır. Değerli kürkü sebebiyle nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu nedenle Türkiye´de de avlanması yasaklanmıştır! Sazlık alanlarda, her türlü ırmak, nehir göl ve deniz gibi habitatlarda bulunabilen, göl ve akarsu kenarına kazdığı çukurlarda yaşayan, balık, kabuklu su canlıları tüketen ‘Sansargiller´ familyasına ait memeli, etobur bir canlıdır. Hatta aç kaldığı vakit alabalık tesislerine girdiği, kümes hayvanlarıyla beslendiği de bilinmektedir. Ada yüzlü insanların anlattıkları ışığında su samurunun nerelerde yaşadığı, nerelerde görünüp avlandığı, bu avcılıktan kimlerin gelir elde ettiğini nasıl beslendiklerini büyük bir merakla araştırıp öğrendim.

Öğrendiğim bu bilgiler, Su Samuru´nun denizde yaşayan cinsine (Sea Otter) daha yakın görünüyordu. Çünkü balıkçı İbrahim Pala, avcılar tarafından vurulmuş iki Su Samurunu sudan çıktıkları an gördüğünü, 1-1,5 metre boyunda koyu kahve hatta Siyaha kaçık renkte olduğunu anlatmıştı.

Pervin Özenç ise; Su Samuru´nun yuvasını, Marmara mezarlığı içine veya bugün park alanı olarak düzenlemesi yapılan mezarlık önündeki eski kumul plaja ağaç kovukları arasına yaptığını, tıpkı Kuzey Pasifik Okyanusu´nun kuzey ve batı sahilinde yaşayan Deniz Samurları gibi beslenmek için araç kullandığını yani, su yüzeyinde sırtüstü yatarak göğsüne yassıca bir taş koyduğunu, elindeki midyeyi sertçe ardı ardına bu taşa vurarak kırdığı ve elleriyle ayıklayarak yediğini anlatması bana hem inanılmaz hem de komik gelmişti. Ne yalan söyleyeyim abarttığını bile düşünmüştüm. Ama çekilmiş belgesellerde bire bir bu görüntüleri izleyince gözlerime inanamamıştım.

Diğer bir tanık İsmail Mersin ise Liman inşaatı sırasında Su samurunu sırtüstü yüzerken gördüğünü, yengeç ve balık ile beslendiğini anlatmıştı. Marmara Merkezde Su samuru avcılığı Katipaki Mustafa (Özkaya), Piçaz Ali (Gören), Kuvvit Mehmet (Gören), Kunel Ahmet (Gören), Fafut Mustafa (Geyik) tarafından yapılmaktaydı.

Pusuya yatılan bazı bölgeler ise şunlardı; Birincisi Aba burnundaki sazlık alan ve çevresi, Merkez Mezarlığı önündeki ince kumul plaj, Kamara Mevkiinde bu gün Dekoratör Mazhar Resmor´un evinin altındaki sazlık ve Davulcu Taşları, Balıkçı Barınağı Mendireği, Et ve Balık Kurumu buzhanesine ait eski iskele, Kerasya (Kirazlık) Deresi ve çevresiydi. Genel itibariyle derelerin denize döküldüğü alanarda görülmekteydiler. Hatta Babamın yakın arkadaşı Hasan Mersin çıplak elle bugün sahil çaybahçelerinin olduğu yerde Samuru yüzerken yakalamış ve masadaki arkadaşlarını korkutup şaka yaptıktan sonra suya geri bırakmıştı. Su Samuru avcılığının ehli ‘Piçaz lakaplı Ali Gören´di. Deri yüzme ve tulum çıkarma işlemlerini o yapıyordu. Vurulan hayvanların derilerini kurutarak biriktiriyor, daha sonra da İstanbul´a götürerek satıyordu.

Bunun dışında Kılazak (Topağaç Köyü)nde avcılık yapanlar da avladıkları hayvanların kürkünü biriktirip satarlardı. Peki adalılar Su Samuruna niçin Kunduz demekteydiler? Bu soruya ancak şöyle yanıt bulabiliyorum; Ada´da Alamana ve Iğrıp ile balıkçılık yaptıkları sandallara halk dilinde Piyade denmekte. Ancak ağcılıkta kullanılan bu sandalların literatürdeki ismi ‘Kancabaş´ veya ‘Alamana Kayığı´dır. Aslında Piyade ve Kancabaş, yapısal ve kullanım açısından birbirinden çok farklı sandallardır. Kunduz ve Su Samuru´nun kürklü ve yüzen bir canlı olduğu benzerliğinden yola çıkarsak, yanlış isim verme olarak kabul edebiliriz.

Deniz Samuru (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sea_Otter_kuchang_kushiro_hokkaido.jpg)

Su Samuru´nun doğal yaşam alanı olan Marmara Adası´na nasıl geldiği ve ne zamandan beri görülmediği bilinmese de. Uzun yıllar avcılığının yapıldığı aşikar. Bico Hilmi (Kırık) anısı ise, Gelibolu´lu balıkçıların teknelerine çıkan su samurlarını beslediklerine dair söylencelerine benziyordu. “Evlenmeden önceydi, 13-14 yaşlarındayken amcamların balıkçı teknesiyle Aba sahilinde Doktor Faruk´un oteli hizalarında gün ağarırken voli yaptık. Ağları kaldırdık ki sardalya barç… Hava sakin ve deniz kıpırtısızdı.. Sandalı küpeştelerine varıncaya dek sardalya ile doldurdular ve ağır ağır Toksöz´lerin balık mağazasına kadar balıkları götürmemi istediler. Asıldım Küreklere.. Birden kayığın kıç bodoslamasına doğu suyun üzerinde bir baş belirdi. Çocukluk işte.. Hem kürek çekiyordum hem de avuç avuç sardalya atıyordum bu Su Samuruna. Dalıp-çıkıp yüzüyordu. Ta ki Toksöz Tuzlu Balık Mağazası iskelesine kadar beni takip etti. Sandalı yanaştırdığımda ise Kole Burnuna doğru yüzerek gözden kayboldu.” diyerek bitiriyor anısını usta balıkçı.

Karabiga Sahillerine yapılması planlanan Kömürlü Termik Santrallerin Akdeniz Foku habitat alanlarına vereceği zararı her fırsatta dile getiren çevreci ve bilim adamlarının vaktiyle Marmara Denizi´nde ve Marmara Adası´nda yaşayan Su Samuru´ndan acaba haberleri var mıydı? Yıllar sonra Çanakkale ve Tekirdağ´da tekrar karşılaşılan Su Samurları´nın yaşam alanlarına dair sıkı bir çalışma yapılması gerek. Zira bu bölgede hala deniz ürünleri avlanmakta ve insan elinin değmediği, ıssız koylar bulunmaktadır. Adalarımızda Kunduz´un yaşamadığını kabul etsek de, Avşa Adası Araplar (Yiğitler) Köyü yakınlarındaki ‘Kunduz Suyu´ diye tabir edilen voli yerinin bu ismi nasıl aldığı ise araştırmaya değer bir ayrıntıdır.

Ada´nın bu sessiz ve sevimli canlılarını yeniden özgürce ada kıyılarında yüzerken gözlemleyebilmeyi diliyor, makalemi yazım aşamasındayken 21.05.2018 günü sonsuzluğa uğurladığımız namı diğer Lodos İbrahim (Pala)´e ithaf ediyorum. Işıklar içinde olsun…

İş bu yazı hazırlanırken; Hilmi Kırık, İsmail Mersin, Pervin Özenç, Mustafa Ensert, İbrahim Pala, İsmail Kıran, Nadir Kır, Turgut Organ, Erdoğan Denizyaran, Kazım Dereli ve Mehmet Yücel anlatımlarından yararlanılmıştır.

Not: Fotoğraflar Alıntıdır

Bu yazı, yazarının da onayı ile adalidergisi.com/ dan alınmıştır








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Marmara Adası yaban hayatı
vitamin ve mineral takviyelerinin sağlığa bir faydası yok
vitamin ve mineral takviyelerinin sağlığa bir faydası yok
BEYINSIZLER
BİLİMBilim İnsanların Başkalarından Enerji Çektiğini Açıkladı
BİLİMBilim İnsanların Başkalarından Enerji Çektiğini Açıkladı
BEYINSIZLER
İklim değişikliğine karşı bireyler ne yapabilir?
İklim değişikliğine karşı bireyler ne yapabilir?
BEYINSIZLER
Doğru Bilinen Yanlışlar “Kelebekler Bir Gün Yaşar
Doğru Bilinen Yanlışlar “Kelebekler Bir Gün Yaşar
BEYINSIZLER
Kaliforniya´da alevler kontrol altına alınamıyor
Kaliforniya´da alevler kontrol altına alınamıyor
SIZE HABER
Kömür kaynaklı hava kirliliğinde 45 bin erken ölüm!
Kömür kaynaklı hava kirliliğinde 45 bin erken ölüm!
ACIK GAZETE
Meteoroloji´den sis ve yağış uyarısı
Meteoroloji´den sis ve yağış uyarısı
ACIK GAZETE
Doğurganlık hızı dünya çapında düşüyor
Doğurganlık hızı dünya çapında düşüyor
LONDRA GAZETE
Türk kahvesi sağlık için çok yararlı
Türk kahvesi sağlık için çok yararlı
LONDRA GAZETE
Güney Sudan´da zehirli içme suyu krizi
Güney Sudan´da zehirli içme suyu krizi
DW
Deniz suyu ile çölde tarım yapılabilir mi?
Deniz suyu ile çölde tarım yapılabilir mi?
BBC
´Para saadet getirmiyor´
´Para saadet getirmiyor´
BBC
Antibiyotiğe dirençte Türkiye risk altında
Antibiyotiğe dirençte Türkiye risk altında
DW
Yerel tohumlara veda!
Yerel tohumlara veda!
ACIK GAZETE
Anadolu dağlarında muşmula zamanı
Anadolu dağlarında muşmula zamanı
ACIK GAZETE
Hidroelektrik santraller gerçekten de sürdürülebilir enerji kaynağı mı?
Hidroelektrik santraller gerçekten de sürdürülebilir enerji kaynağı mı?
BBC
Eviniz sizi zehirliyor olabilir: Hava kalitesini artırmanın 5 yolu
Eviniz sizi zehirliyor olabilir: Hava kalitesini artırmanın 5 yolu
BBC
Doğada insan eli değmeyen yer kalmadı
Doğada insan eli değmeyen yer kalmadı
GIDA HATTI
50 yılda canlıların %60´ı yok oldu!
50 yılda canlıların %60´ı yok oldu!
GIDA HATTI
Sürekli yorgun mu hissediyorsunuz? İşte yorgunluk hissinin nedenleri
Sürekli yorgun mu hissediyorsunuz? İşte yorgunluk hissinin nedenleri
GIDA HATTI
Dünyanın Suyu Nereye Gitti?
Dünyanın Suyu Nereye Gitti?
DUNYALILAR
Engellilerin Yüzde 91´i işsiz´
Engellilerin Yüzde 91´i işsiz´
VOA
Kim çibörek sevmez ki?
Kim çibörek sevmez ki?
GAZETE DUVAR
Japonya´da bir ada ortadan kayboldu: Araştırmalar sürüyor
Japonya´da bir ada ortadan kayboldu: Araştırmalar sürüyor
SPUTNIKNEWS
 "Gidişatı Tersine Çevirebilecek Son Nesiliz"
"Gidişatı Tersine Çevirebilecek Son Nesiliz"
BİANET
‘Çocukların yüzde 90´ı kirli hava soluyor´
‘Çocukların yüzde 90´ı kirli hava soluyor´
ADİL MEDYA
Son yarım asırda doğal yaşamın ‘yüzde 60´ı yok oldu´
Son yarım asırda doğal yaşamın ‘yüzde 60´ı yok oldu´
ACIK GAZETE
Çin, hem yasağı hem ozonu deliyor!
Çin, hem yasağı hem ozonu deliyor!
LONDRA GAZETE
Venedik´te son 10 yılın en büyük seli: Kentin dörtte üçü su altında
Venedik´te son 10 yılın en büyük seli: Kentin dörtte üçü su altında
LONDRA GAZETE
 Atmosferi karbondioksitten temizlemek için 5 ucuz yol
Atmosferi karbondioksitten temizlemek için 5 ucuz yol
BBC TURKCE