23 Temmuz 2018 Pazartesi
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
DOLAR
4.6560
EURO
5.4274
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
-Global ısınma yükselen deniz seviyesi 2050 yılında shangai ve deniz kıyısındaki Çin şehirlerinde büyük sellere neden olacak.bu sellerde 76 milyon kişi evsiz kalacak. -Üzerinde barkodu olan ilk ürün Wringleys marka sakızdır. -Kereviz yerken harcanan ka

İlginç Bilgiler 3
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Mağarada mahsur kalan çocukları karanlık nasıl etkiler?
Elit Gazete
Tarih: 6.7.2018 22:58:02/ 45okunma / 0yorum

Mağarada mahsur kalan çocukları karanlık nasıl etkiler?
Linda Geddes
BBC Future
4 Temmuz 2018
Paylaş Facebook Paylaş Messenger Paylaş Twitter Paylaş E-posta Paylaş
mağaraTelif hakkıWİKİMEDİA COMMONS
Tayland´da antrenörleri ile bir mağarada mahsur kalan 12 çocuk günler sonra bulunsa da kurtarılmaları uzun zaman alacak. Peki bu kadar uzun süre karanlıkta kalmak çocuklar üzerinde ne tür etkilerde bulunabilir?

Tayland´ın kuzeyinde futbol antrenörleriyle geziye gittikten sonra bir daha haber alınamayan 12 erkek çocuk, dokuz gün sonra bulundu. Çocuklar kilometrelerce uzayan bir mağara kompleksinin içinde karanlık, ıslak, kaçıp kurtulması zor ve tehlikeli bir kaya parçasının üzerinde oturuyorlardı.

Yoğun yağışlar nedeniyle mağarayı su bastığı için dolambaçlı tünellerden geçerek sığınacakları bu yüksek kaya parçasını bulmuş, kurtarılmayı bekliyorlardı.

2 Temmuz´da kendilerine ulaşılan çocuklara yiyecek verilmiş, sağlık kontrolünden geçirilmişlerdi. Hiçbirinde ciddi bir sorun yoktu. Ancak yeni yağışlar bekleniyordu ve çocukların kurtarılabilmesi için suların çekilmesi gerekiyordu. Bu ise dört ay sürebilirdi.

Yerin yüzlerce metre altında mahsur kalmanın yarattığı psikolojik travmanın yanı sıra, gün ışığından mahrum olmak da çocukların zaman algısını olumsuz etkileyebilir; depresyon, uykusuzluk ve grup içinde uyuşmazlık gibi risklere yol açabilir.

Tayland´da mağarada mahsur kalan çocuklarTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Tayland´da mağarada mahsur kalan çocukların aileleri dokuz gün sonra hayatta olduklarını öğrendi.
Peki vücudun karanlığa karşı nasıl bir tepki gösterdiği konusunda ne biliyoruz? Bu çocuklar için ne tür önlemler alınabilir?

Bir mağarada aylar boyunca mahsur kalma olayına daha önce de rastlanmıştı. 1962´de Fransız jeolog Michel Siffre, Nice yakınlarındaki bir yeraltı mağarasında iki ay geçirerek saat, takvim, gün ışığı ve insan kontağı olmadan yaşamanın vücudu üzerindeki etkilerini araştırmıştı.

Her sabah kalktığında, yemek yediğinde ve uyumadan önce yer üstündeki ekibine telefon ediyor, yaptığı her şeyi kayda geçiyordu. Bir gün ekibi arayıp çıkması gerektiğini, iki ayın dolduğunu söylediğinde onlara inanmamıştı. Siffre´nin zaman algısına göre sadece bir ay olmuştu. Sürekli karanlıkta kalmak onun zaman algısını bozmuştu.

Taylandlı çocuklar da bulunduklarında, sordukları ilk sorulardan biri, ne kadar süredir mağarada olduklarıydı.

Siffre´nin notlarından çıkan ilginç sonuçlardan biri de, normal yaşamındaki gibi mağaradaki zamanının yaklaşık üçte birini uyuyarak geçirmesine rağmen, uyku/uyanıklık döngüsü 24 saat değil, 24 saat 30 dakika olmuştu. Mağarada, dışarıdaki gibi saate bağlı değil, iç vücut saatine göre hareket ediyordu.

Felaket anında ne yapmak gerekir?
Işık kirliliği vücudumuzu nasıl etkiliyor?
Beyin 11 gün uykusuzluğa nasıl dayanır?
Michel SiffreTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Michel Siffre bilimsel araştırma amacıyla iki ay Fransa´da karanlık bir mağaraya kapatmıştı kendisini
Aynı şey tamamen kör olan kişilerde de gözleniyor. Kişiden kişiye değişmekle birlikte, bazılarında bu vücut saati döngüsü 24 saatin biraz altına inerken bazılarında 25 saate yaklaşıyor. Bu kişilerin uyku saati artık dış dünya ile uyumlu olmaktan çıkıp günden güne değişen bir hal alıyor.

İç vücut saati 24,5 saat olan biri Pazartesi günü 08.00´de uyanırken, Salı günü 08.30´da, Çarşamba günü 09.00´da uyanacak, iki hafta sonra ise gerçekte sabah saat 08.00 iken, vücut akşam saat 20.00 olarak düşünecektir.

Tıpta buna ´24 saat olmayan uyku uyanıklık ritim bozukluğu´ adı veriliyor. Bu rahatsızlığı olan insanlar, vücut saatleri yaklaşık olarak normal saatle uyumlu olduğunda normal bir uyku uyurken, bir süre sonra, yani vücut saati normalden sapmaya başladığında gece uykusuzluk çekip gündüz uyuklamaya başlar. Bu durum sürekli bir jetlag haline benzetilebilir.

Bu iç ritimleri sağlayan, beyinde üst kiyazmatik çekirdek (SCN) adı verilen ve kaşlar arasında iki cm derinlikte bulunan bölgedir. Buranın dış dünya ile bağlantısı, retina arkasındaki ışığa karşı duyarlı hücreler sayesinde olur.

Kendi iç saatimiz 24 saatten biraz daha uzun veya kısa da olsa, her gün gün ışığının göze düşmesi ile bu ayarlar normale döner ve vücut saati dış dünyadaki aydınlık/ karanlık döngüsü ile uyumlu hale gelir.

Çağın hastalığı: ´Dağınık beyin sendromu´
Kördüm ama şimdi biyonik gözle görüyorum
TaylandTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Uzmanlar mağarada mahsur kalan çocukları nasıl çıkaracaklarına karar vermeye çalışıyor.
Uzun süre karanlık bir yerde kalmak veya gözün ışığı algılamayacak derecede hasar görmesi ile bu bağlantı kopmuş olur.

İşte Taylandlı çocuklar da benzer bir deneyim yaşıyor olmalı. Bütün çocukların vücut saatinin aynı olması mümkün olmadığından, her birinin uykulu ve uyanık hissettiği zamanlar giderek farklılaşacaktır. Bu sınırlı kapalı alanda bazıları uyumak isterken bazılarının uyanık olması bir süre sonra sorunların doğmasına neden olabilir.

Diğer dokularımızın da kendi saatleri var. Bunlar SCN sayesinde birbiriyle senkronize olur. Bunun bozulması ile diğer saatler de karışır. Bu durum depresyon, uykusuzluk, metabolik ve hormonal sorunlar, konsantrasyon bozukluğu gibi sorunlara neden olur.

Ancak bu durum önlenebilir. 2010´da Şili´de 33 madenci 69 gün boyunca yeraltında mahsur kaldığında, dışarıdaki doğal aydınlık ve karanlık döngüsünü taklit etmek üzere "vücut saati aydınlatması" için özel cihazlar gönderilmişti.

Tayland´da da benzer bir yöntem izlenebilir. Burada gündüz saatlerinde kullanılan yapay ışık yeterince güçlü ise SCN´nin uyum sağlaması mümkün olabilir. Böylece vücudun dış dünya ile senkronize olması sağlanabilir.

https://www.bbc.com/turkce/vert-fut-44699910








Kaynak:

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Danıştay: Munzur Vadisi´ne baraj yapılamaz
Danıştay: Munzur Vadisi´ne baraj yapılamaz
Elit Gazete
İnsan neden dejavu hissine kapılır?
İnsan neden dejavu hissine kapılır?
Elit Gazete
Bunamaya karşı 7 önemli besin
Bunamaya karşı 7 önemli besin
Elit Gazete
Toroslarda köylüler HES şirketini üçüncü kez yendi!
Toroslarda köylüler HES şirketini üçüncü kez yendi!
Elit Gazete
İnsanlar kaçıyor …Tsunami tatil cennetini vurdu!
İnsanlar kaçıyor …Tsunami tatil cennetini vurdu!
Elit Gazete
Genç hissedin, beyniniz genç kalsın
Genç hissedin, beyniniz genç kalsın
Elit Gazete
"Bu Ülke, Her Yerden Nükleer Atıkların Depolanacağı Bir Yer Haline Gelecek"
"Bu Ülke, Her Yerden Nükleer Atıkların Depolanacağı Bir Yer Haline Gelecek"
Elit Gazete
Vücudumuzun yarısı bakterilerden oluşuyor
Vücudumuzun yarısı bakterilerden oluşuyor
Elit Gazete
İrlanda Fosil Yakıt Kullanımından Çekilen İlk Ülke Oldu
İrlanda Fosil Yakıt Kullanımından Çekilen İlk Ülke Oldu
Elit Gazete
Tayvan´da tayfun hazırlığı: Okullar kapatıldı, uçuşlar iptal edildi
Tayvan´da tayfun hazırlığı: Okullar kapatıldı, uçuşlar iptal edildi
Elit Gazete
Türkiye´de su kuşu yaşıyor?
Türkiye´de su kuşu yaşıyor?
Elit Gazete
Yeni salgın tehlikesi
Yeni salgın tehlikesi
Elit Gazete
Kayıp kedi 17 yıl sonra sahibine geri döndü
Kayıp kedi 17 yıl sonra sahibine geri döndü
Elit Gazete
Japonya´da aşırı yağış felaket getirdi: 83 ölü
Japonya´da aşırı yağış felaket getirdi: 83 ölü
Elit Gazete
Suyun Ölümü
Suyun Ölümü
Elit Gazete
İklim değişikliği Kanada´yı vurdu:
İklim değişikliği Kanada´yı vurdu:
Elit Gazete
Şarabın tadında toprağın etkisi var mı?
Şarabın tadında toprağın etkisi var mı?
Elit Gazete
Amsterdam´da köpeğine iyi bakmayan turist gözaltına alındı
Amsterdam´da köpeğine iyi bakmayan turist gözaltına alındı
Elit Gazete
Türkiye´nin orman yangınları haritası
Türkiye´nin orman yangınları haritası
Elit Gazete
Tayland´daki çocuklar ´aylar boyunca mağarada kalabilir´
Tayland´daki çocuklar ´aylar boyunca mağarada kalabilir´
Elit Gazete
Vücudun kanserli hücreleri ´yemesini´ sağlayan ilaç üretildi
Vücudun kanserli hücreleri ´yemesini´ sağlayan ilaç üretildi
Elit Gazete
Times: Van kedileri için yüzme vakti
Times: Van kedileri için yüzme vakti
Elit Gazete
Yeme alışkanlıklarımız yaşla birlikte nasıl değişiyor?
Yeme alışkanlıklarımız yaşla birlikte nasıl değişiyor?
Elit Gazete
Doğa Takvimi-Temmuz
Doğa Takvimi-Temmuz
Elit Gazete
dünyanın farklı ülkelerindeki fayton ve at arabaları.
dünyanın farklı ülkelerindeki fayton ve at arabaları.
Elit Gazete
Bahçe ve balkonda Latin çiçeği yetiştirmek için 13 neden
Bahçe ve balkonda Latin çiçeği yetiştirmek için 13 neden
.
Marmara Adası´nda yaban hayatı
Marmara Adası´nda yaban hayatı
Elit Gazete
Tarihten siyasete Arnavutluk Zeytinleri
Tarihten siyasete Arnavutluk Zeytinleri
Elit Gazete
Sofralar ´yerli´ olmaktan çıktı; buğday Rusya´dan, pirinç Amerika´dan...
Sofralar ´yerli´ olmaktan çıktı; buğday Rusya´dan, pirinç Amerika´dan...
Elit Gazete
Karaburun´da acele kamulaştırma kararı
Karaburun´da acele kamulaştırma kararı
.