Ankara
17 Kasım 2018 Cumartesi
Bugün
Sağanak
10 °C
1 °C
Pazar
Fırtına
13 °C
3 °C
Pazartesi
Fırtına
15 °C
5 °C
DOLAR
5.3412
EURO
6.0565
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
-Kelebekler ayaklarıyla tat alırlar. -Kadınlar erkeklere oranla 2 kat fazla göz kırpar.(Çok yalan söyledikleri için olmasın) -İnsan vücudundaki en güçlü kas dildir. -Gözleri açık tutarak hapşırmak imkansızdır. (Bir rivayete görede gözleri açık hapşırı

İlginç Bilgiler 2
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Mağarada mahsur kalan çocukları karanlık nasıl etkiler?
Elit Gazete
Tarih: 6.7.2018 22:58:02/ 132okunma / 0yorum

Mağarada mahsur kalan çocukları karanlık nasıl etkiler?
Linda Geddes
BBC Future
4 Temmuz 2018
Paylaş Facebook Paylaş Messenger Paylaş Twitter Paylaş E-posta Paylaş
mağaraTelif hakkıWİKİMEDİA COMMONS
Tayland´da antrenörleri ile bir mağarada mahsur kalan 12 çocuk günler sonra bulunsa da kurtarılmaları uzun zaman alacak. Peki bu kadar uzun süre karanlıkta kalmak çocuklar üzerinde ne tür etkilerde bulunabilir?

Tayland´ın kuzeyinde futbol antrenörleriyle geziye gittikten sonra bir daha haber alınamayan 12 erkek çocuk, dokuz gün sonra bulundu. Çocuklar kilometrelerce uzayan bir mağara kompleksinin içinde karanlık, ıslak, kaçıp kurtulması zor ve tehlikeli bir kaya parçasının üzerinde oturuyorlardı.

Yoğun yağışlar nedeniyle mağarayı su bastığı için dolambaçlı tünellerden geçerek sığınacakları bu yüksek kaya parçasını bulmuş, kurtarılmayı bekliyorlardı.

2 Temmuz´da kendilerine ulaşılan çocuklara yiyecek verilmiş, sağlık kontrolünden geçirilmişlerdi. Hiçbirinde ciddi bir sorun yoktu. Ancak yeni yağışlar bekleniyordu ve çocukların kurtarılabilmesi için suların çekilmesi gerekiyordu. Bu ise dört ay sürebilirdi.

Yerin yüzlerce metre altında mahsur kalmanın yarattığı psikolojik travmanın yanı sıra, gün ışığından mahrum olmak da çocukların zaman algısını olumsuz etkileyebilir; depresyon, uykusuzluk ve grup içinde uyuşmazlık gibi risklere yol açabilir.

Tayland´da mağarada mahsur kalan çocuklarTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Tayland´da mağarada mahsur kalan çocukların aileleri dokuz gün sonra hayatta olduklarını öğrendi.
Peki vücudun karanlığa karşı nasıl bir tepki gösterdiği konusunda ne biliyoruz? Bu çocuklar için ne tür önlemler alınabilir?

Bir mağarada aylar boyunca mahsur kalma olayına daha önce de rastlanmıştı. 1962´de Fransız jeolog Michel Siffre, Nice yakınlarındaki bir yeraltı mağarasında iki ay geçirerek saat, takvim, gün ışığı ve insan kontağı olmadan yaşamanın vücudu üzerindeki etkilerini araştırmıştı.

Her sabah kalktığında, yemek yediğinde ve uyumadan önce yer üstündeki ekibine telefon ediyor, yaptığı her şeyi kayda geçiyordu. Bir gün ekibi arayıp çıkması gerektiğini, iki ayın dolduğunu söylediğinde onlara inanmamıştı. Siffre´nin zaman algısına göre sadece bir ay olmuştu. Sürekli karanlıkta kalmak onun zaman algısını bozmuştu.

Taylandlı çocuklar da bulunduklarında, sordukları ilk sorulardan biri, ne kadar süredir mağarada olduklarıydı.

Siffre´nin notlarından çıkan ilginç sonuçlardan biri de, normal yaşamındaki gibi mağaradaki zamanının yaklaşık üçte birini uyuyarak geçirmesine rağmen, uyku/uyanıklık döngüsü 24 saat değil, 24 saat 30 dakika olmuştu. Mağarada, dışarıdaki gibi saate bağlı değil, iç vücut saatine göre hareket ediyordu.

Felaket anında ne yapmak gerekir?
Işık kirliliği vücudumuzu nasıl etkiliyor?
Beyin 11 gün uykusuzluğa nasıl dayanır?
Michel SiffreTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Michel Siffre bilimsel araştırma amacıyla iki ay Fransa´da karanlık bir mağaraya kapatmıştı kendisini
Aynı şey tamamen kör olan kişilerde de gözleniyor. Kişiden kişiye değişmekle birlikte, bazılarında bu vücut saati döngüsü 24 saatin biraz altına inerken bazılarında 25 saate yaklaşıyor. Bu kişilerin uyku saati artık dış dünya ile uyumlu olmaktan çıkıp günden güne değişen bir hal alıyor.

İç vücut saati 24,5 saat olan biri Pazartesi günü 08.00´de uyanırken, Salı günü 08.30´da, Çarşamba günü 09.00´da uyanacak, iki hafta sonra ise gerçekte sabah saat 08.00 iken, vücut akşam saat 20.00 olarak düşünecektir.

Tıpta buna ´24 saat olmayan uyku uyanıklık ritim bozukluğu´ adı veriliyor. Bu rahatsızlığı olan insanlar, vücut saatleri yaklaşık olarak normal saatle uyumlu olduğunda normal bir uyku uyurken, bir süre sonra, yani vücut saati normalden sapmaya başladığında gece uykusuzluk çekip gündüz uyuklamaya başlar. Bu durum sürekli bir jetlag haline benzetilebilir.

Bu iç ritimleri sağlayan, beyinde üst kiyazmatik çekirdek (SCN) adı verilen ve kaşlar arasında iki cm derinlikte bulunan bölgedir. Buranın dış dünya ile bağlantısı, retina arkasındaki ışığa karşı duyarlı hücreler sayesinde olur.

Kendi iç saatimiz 24 saatten biraz daha uzun veya kısa da olsa, her gün gün ışığının göze düşmesi ile bu ayarlar normale döner ve vücut saati dış dünyadaki aydınlık/ karanlık döngüsü ile uyumlu hale gelir.

Çağın hastalığı: ´Dağınık beyin sendromu´
Kördüm ama şimdi biyonik gözle görüyorum
TaylandTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Uzmanlar mağarada mahsur kalan çocukları nasıl çıkaracaklarına karar vermeye çalışıyor.
Uzun süre karanlık bir yerde kalmak veya gözün ışığı algılamayacak derecede hasar görmesi ile bu bağlantı kopmuş olur.

İşte Taylandlı çocuklar da benzer bir deneyim yaşıyor olmalı. Bütün çocukların vücut saatinin aynı olması mümkün olmadığından, her birinin uykulu ve uyanık hissettiği zamanlar giderek farklılaşacaktır. Bu sınırlı kapalı alanda bazıları uyumak isterken bazılarının uyanık olması bir süre sonra sorunların doğmasına neden olabilir.

Diğer dokularımızın da kendi saatleri var. Bunlar SCN sayesinde birbiriyle senkronize olur. Bunun bozulması ile diğer saatler de karışır. Bu durum depresyon, uykusuzluk, metabolik ve hormonal sorunlar, konsantrasyon bozukluğu gibi sorunlara neden olur.

Ancak bu durum önlenebilir. 2010´da Şili´de 33 madenci 69 gün boyunca yeraltında mahsur kaldığında, dışarıdaki doğal aydınlık ve karanlık döngüsünü taklit etmek üzere "vücut saati aydınlatması" için özel cihazlar gönderilmişti.

Tayland´da da benzer bir yöntem izlenebilir. Burada gündüz saatlerinde kullanılan yapay ışık yeterince güçlü ise SCN´nin uyum sağlaması mümkün olabilir. Böylece vücudun dış dünya ile senkronize olması sağlanabilir.

https://www.bbc.com/turkce/vert-fut-44699910








Kaynak:

Buzul tabakasının altında bulunan ilk krater
Buzul tabakasının altında bulunan ilk krater
DW
Avrupa´nın neresinde nefes almak tehlikeli?
Avrupa´nın neresinde nefes almak tehlikeli?
DW
Tarkan´dan sokak hayvanları için çağrı
Tarkan´dan sokak hayvanları için çağrı
AMERİKALI TURK
New York´taki kar fırtınası yüzlerce kişiyi mahsur bıraktı
New York´taki kar fırtınası yüzlerce kişiyi mahsur bıraktı
AMERİKALI TURK
“Göl kurursa ayaklarıma taş bağlayıp beni boğun!”
“Göl kurursa ayaklarıma taş bağlayıp beni boğun!”
ACIK GAZETE
Türkiye´nin gölleri işte bu zihniyet yüzünden kuruyor!
Türkiye´nin gölleri işte bu zihniyet yüzünden kuruyor!
ACIK GAZETE
Beton Çölünde Bir Vaha
Beton Çölünde Bir Vaha
VOA
İrlanda semalarında pilotlardan UFO uyarısı
İrlanda semalarında pilotlardan UFO uyarısı
AMERİKALI TURK
Bal Arılarını Korumak İçin Yeni Teknoloji
Bal Arılarını Korumak İçin Yeni Teknoloji
VOA
Kahvaltı ve kahve diyabet riskini düşürüyor
Kahvaltı ve kahve diyabet riskini düşürüyor
BBC
vitamin ve mineral takviyelerinin sağlığa bir faydası yok
vitamin ve mineral takviyelerinin sağlığa bir faydası yok
BEYINSIZLER
BİLİMBilim İnsanların Başkalarından Enerji Çektiğini Açıkladı
BİLİMBilim İnsanların Başkalarından Enerji Çektiğini Açıkladı
BEYINSIZLER
İklim değişikliğine karşı bireyler ne yapabilir?
İklim değişikliğine karşı bireyler ne yapabilir?
BEYINSIZLER
Doğru Bilinen Yanlışlar “Kelebekler Bir Gün Yaşar
Doğru Bilinen Yanlışlar “Kelebekler Bir Gün Yaşar
BEYINSIZLER
Kaliforniya´da alevler kontrol altına alınamıyor
Kaliforniya´da alevler kontrol altına alınamıyor
SIZE HABER
Kömür kaynaklı hava kirliliğinde 45 bin erken ölüm!
Kömür kaynaklı hava kirliliğinde 45 bin erken ölüm!
ACIK GAZETE
Meteoroloji´den sis ve yağış uyarısı
Meteoroloji´den sis ve yağış uyarısı
ACIK GAZETE
Doğurganlık hızı dünya çapında düşüyor
Doğurganlık hızı dünya çapında düşüyor
LONDRA GAZETE
Türk kahvesi sağlık için çok yararlı
Türk kahvesi sağlık için çok yararlı
LONDRA GAZETE
Güney Sudan´da zehirli içme suyu krizi
Güney Sudan´da zehirli içme suyu krizi
DW
Deniz suyu ile çölde tarım yapılabilir mi?
Deniz suyu ile çölde tarım yapılabilir mi?
BBC
´Para saadet getirmiyor´
´Para saadet getirmiyor´
BBC
Antibiyotiğe dirençte Türkiye risk altında
Antibiyotiğe dirençte Türkiye risk altında
DW
Yerel tohumlara veda!
Yerel tohumlara veda!
ACIK GAZETE
Anadolu dağlarında muşmula zamanı
Anadolu dağlarında muşmula zamanı
ACIK GAZETE
Hidroelektrik santraller gerçekten de sürdürülebilir enerji kaynağı mı?
Hidroelektrik santraller gerçekten de sürdürülebilir enerji kaynağı mı?
BBC
Eviniz sizi zehirliyor olabilir: Hava kalitesini artırmanın 5 yolu
Eviniz sizi zehirliyor olabilir: Hava kalitesini artırmanın 5 yolu
BBC
Doğada insan eli değmeyen yer kalmadı
Doğada insan eli değmeyen yer kalmadı
GIDA HATTI
50 yılda canlıların %60´ı yok oldu!
50 yılda canlıların %60´ı yok oldu!
GIDA HATTI
Sürekli yorgun mu hissediyorsunuz? İşte yorgunluk hissinin nedenleri
Sürekli yorgun mu hissediyorsunuz? İşte yorgunluk hissinin nedenleri
GIDA HATTI