Ankara
17 Kasım 2018 Cumartesi
Bugün
Sağanak
10 °C
1 °C
Pazar
Fırtına
13 °C
3 °C
Pazartesi
Fırtına
15 °C
5 °C
DOLAR
5.3412
EURO
6.0565
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
-Günümüzde evlenenlerin yüzde ellisi boşanmaktadır. (Bak bunu duyduğum iyi oldu ben zaten evlenmiyecem böylece kamçılamış oldum bu sözlerle) -Rodin’in ünlü ‘düşününen adam’ heykeli aslında İtalyan şair dante’nin portresidir. -Uranüs çıplak gözle görülen

İlginç Bilgiler 4
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Dil Zaman Algımızı Değiştiriyor
Elit Gazete
Tarih: 10.7.2018 16:15:03/ 115okunma / 0yorum

Dil Zaman Algımızı Değiştiriyor
06/06/2018 Bilim Teknoloji Bir yorum bırakın 641 Görüntüleme

Hollywood, zamanı nasıl deneyimlediğimizi az da olsa yakalayabilmiş. Arrival filminde bir uzaylı dilini çözmeye çalışan dil bilimci Louise Banks, uzaylıların zaman hakkındaki konuşma şekillerinin onlara geleceği görme gücünü verdiğini keşfetmişti. Filmdeki başka bir diyalogda da söylendiği gibi, “Yeni bir dil öğrenmek beyni yeniden yapılandırır.”

Amy Adams, Arrival filmi.
Hollywood´dan farklı olarak, çift dilliler ne yazık ki geleceği göremiyorlar. Yeni bir araştırma, olay sürelerini tahminlerken, çift dilli insanların zaman hakkındaki düşüncelerinin tek dil bilenlere göre farklılaştığını söylüyor. Bulgular çift dillilerdeki bilişsel esnekliğin ilk psikofiziksel kanıtları olarak görülebilir.

Bildiğimiz üzere, çift dil bilen insanlar her iki dile hızlıca ve çoğunlukla bilinçli olmadan geçiş yapabiliyor. Bu fenomen, dil kaydırma (code-switching) olarak adlandırılıyor. Farklı diller farklı dünya görüşlerini barındırdığı için, iki dilli kişilerin bu farklı görüşleri ele alma şekilleri çoktandır dil araştırmacıları için bir gizem olarak görülüyordu.

Zaman, Hayal Gücü ve Dil

Zaman büyüleyicidir, çünkü soyuttur. Onu göremeyiz, ona dokunamayız, ama tüm yaşamımızı onun etrafında şekillendiririz. Zaman hakkındaki en ilginç şey ise, onu algılama şeklimizin hayal gücümüze ve konuştuğumuz dile bağlı olmasıdır. Çünkü zaman o kadar soyuttur ki, onun hakkında konuşmanın tek yolu ondan daha somut olan mekana (uzaya) ait terminolojiyi kullanmaktır. Mesela, İsveç dilinde ‘gelecek´ kelimesinin karşılığı ‘framtid´dir. Bu kelime ise tam anlamıyla ‘ön zaman´ demektir. Geleceği gözümüzde canlandırırken onun önümüzde olduğunu (ve geçmişin arkamızda olduğunu) düşünmek İngilizce´de çok yaygın bir durumdur. Güzel zamanları dört gözle bekler; geçmişi ise geride bırakırız.

Aymara dilini konuşanlar için (Peru´da konuşulan bir dil), ileriye (öne) bakmak geçmişe bakmak anlamına geliyor. Gelecek için kullanılan kelime (qhipuru), “zamanın gerisinde (arkasında)” anlamına geliyor. Böylelikle uzaysal eksen ters çevriliyor: Gelecek arkamızda, geçmiş ise önümüzde. Aymara dilindeki mantık şu: Arkamızı göremediğimiz gibi, geleceğe de bakamayız. Geçmişi ise biliyoruz, onu görüş alanımızda, önümüzde duran herhangi bir şey gibi görebiliriz.

Daha önce yapılmış bir çalışmada, Çince ve İngilizce konuşan çift dilli insanlardan genç ve yaşlı Brad Pitt ile Jet Li´yi sıralamaları istendi. Katılımcılar, önce genç Brad Pitt´i sola; yaşlı Brad Pitt´i ise sağa koyarak yatay düzlemde sıraladı. Fakat aynı kişiler, dikey düzlemde genç Jet Li´yi yukarıda; yaşlı Jet Li´yi ise aşağıda duracak şekilde dizdi. Kültür ve anlam, burada olduğu gibi, bağlama bağlı davranış değişimine neden oluyor.

Arrival filminde Amy Adams, dilbilimci Luise Banks rolüyle.
Bu yeni çalışma ise dil farklılıklarının çift dilli zihinlerde belli psikofiziksel etkilerinin olduğunu gösteriyor. Bu kişiler, aynı deneyimleri dilin içeriğine bağlı olarak farklı şekilde yaşayabiliyorlar. Mesela İsveççe ve İngilizce konuşanlar olay sürelerini fiziksel mesafeleri vurgulayarak söylemeyi tercih ediyorlar. Kısa bir mola, uzun bir parti demeleri bu duruma birer örnek. Yunanca ve İspanyolca konuşanlar ise zamanı fiziksel nicelikleri öne çıkararak ele alıyorlar. Küçük bir mola ya da büyük bir parti derken olduğu gibi. İngilizce ve İsveççe bilenler zamanı yatay bir çizgi gibi görürken; İspanyolca ve Yunanca konuşanlar onu uzayda yer tutan bir hacim ya da nicelik gibi düşünüyorlar.

İngilizce ya da İsveççe konuşan tek dilli kişiler bir bilgisayar ekranındaki çizgilerin ekran boyunca uzaması için geçen süreyi tahminlerken çizgilerin uzadığı uzunluktan yola çıkıyor. Eğer iki çizgi aynı sürede farklı boylara ulaşırsa, katılımcılar kısa çizginin gerçekte olandan daha kısa sürede uzadığı sonucuna varıyor. İspanyolca ya da Yunanca konuşan tek dilli kişiler ise, tahminlerinde fiziksel niceliklerden etkileniyor. Varillerin ne kadar sıvı ile dolduğunu gözlemlerken, eğer iki varil aynı sürede farklı seviyelerde dolduysa, bu kişiler daha az dolanın daha kısa sürede dolduğu sonucunu çıkarıyor.

Esnek Düşünen Çift Dilliler

İspanyolca – İsveççe konuşan çift dilli kişiler daha esnek düşünüyor. Bu kişilere süre kelimesinin İsveççe´si (tid) verildiğinde geçen zamanı çizgi uzunluğu ile eşleştiriyorlar. Varil hacminden ise etkilenmiyorlar. Süre kelimesinin İspanyolcası (duración), verildiğinde ise geçen zamana varilin hacmine bakıp karar veriyorlar. Uzunluktan ise etkilenmiyorlar. Öyle görünüyor ki, yeni bir dil öğrenerek birdenbire daha önce fark etmediğiniz algısal boyutlara uyum sağlar hale geliyorsunuz.

Çift dillilerin çaba sarf etmeden ve bilinçli olmadan farklı yollarla zamanı ölçmeleri; farklı dillerin bizdeki en temel duyulara, duygulara, görsel algılara ve zaman algımıza sesleneceğini göstermesi bakımından önemli.

Çift diller aynı zamanda daha esnek düşünen insanlar ve zihinlerinde sürekli farklı diller arasında gidip gelmeleri, öğrenme ve aynı anda birden çok şey düşünebilme özelliklerini geliştiriyor. Bu da, uzun vadede akıl sağlığını olumlu yönde etkileyen bir durum.

Peki, Arrival´a geri dönecek olursak (ya da ileriye mi demeliydik?), hala ikinci bir dil öğrenmek için geç değil. Geleceği göremeyeceksiniz belki; ama kesinlikle birçok şeyi farklı göreceksiniz.

Cansu Ergün

Kaynak:

http://www.iflscience.com/brain/language-alters-our-experience-of-time/all/

Editörün notu: Bu yazı daha önce aynı başlıkla fizikist.com web sitesinde yayımlanmıştır.

Dünyalılar

https://dunyalilar.org/dil-zaman-algimizi-degistiriyor.html/








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Zaman Algımızı Değiştiriyor
Bohemian Rhapsody
Bohemian Rhapsody
BBC
21. yüzyılın en iyi dünya filmleri
21. yüzyılın en iyi dünya filmleri
BBC
Elon Musk´ın Devrim Niteliğindeki Projesinin Detayları
Elon Musk´ın Devrim Niteliğindeki Projesinin Detayları
BEYINSIZLER
Evrim bilginizi bu mini sınavla test edinYayınlandı
Evrim bilginizi bu mini sınavla test edinYayınlandı
BEYINSIZLER
Antalya´da 2200 yıllık antik kent gün yüzüne çıkarıldı
Antalya´da 2200 yıllık antik kent gün yüzüne çıkarıldı
BEYINSIZLER
Sit alanı olan tarihi köye mermer ocağı ruhsatı!
Sit alanı olan tarihi köye mermer ocağı ruhsatı!
ACIK GAZETE
Almanya´da karnaval sezonu başladı
Almanya´da karnaval sezonu başladı
DW
Caddeler Elektrikli Scooter İstilası Altında
Caddeler Elektrikli Scooter İstilası Altında
VOA
Yeraltı trenlerinde iletişim kurabilmek artık mümkün…
Yeraltı trenlerinde iletişim kurabilmek artık mümkün…
LONDRA GAZETE
Güneş enerjisini 18 yıl boyunca depolayabilen molekül bulundu
Güneş enerjisini 18 yıl boyunca depolayabilen molekül bulundu
AÇIK GAZETE
30. Ankara Uluslararası Film Festivali Yarışma Başvuruları 12 Kasım´da Başlıyor!
30. Ankara Uluslararası Film Festivali Yarışma Başvuruları 12 Kasım´da Başlıyor!
GAİA DERGİ
Genetik Biliminde Son Durum: Artık Erkeğe Gerek Yok (mu?)
Genetik Biliminde Son Durum: Artık Erkeğe Gerek Yok (mu?)
OGGİTO
Miskinlik Tuzağında Yapay Zekânın Kucağına Sürüklenen İnsanlığını Bekleyen Trajik Son
Miskinlik Tuzağında Yapay Zekânın Kucağına Sürüklenen İnsanlığını Bekleyen Trajik Son
OGGİTO
Kozmik Adresimizin Son Satırı: Bil(me)diğimiz Güneş Sistemi
Kozmik Adresimizin Son Satırı: Bil(me)diğimiz Güneş Sistemi
OGGİTO
Yapay Bir Özgürlük Vaadi; Teknoloji
Yapay Bir Özgürlük Vaadi; Teknoloji
DUNYALILAR
´Herakles´in sopası´ Adıyaman´da bulundu
´Herakles´in sopası´ Adıyaman´da bulundu
GAZETE DUVAR
Yapay zeka neler getiriyor, neleri götürecek?
Yapay zeka neler getiriyor, neleri götürecek?
GAZETE DUVAR
Alman arkeologlardan Gaziantep´teki antik kentte keşif
Alman arkeologlardan Gaziantep´teki antik kentte keşif
DW
Kıbrıs´a özgü yeni bir örümcek türü keşfedildi!
Kıbrıs´a özgü yeni bir örümcek türü keşfedildi!
GIDA HATTI
NASA Test Sırasında Dünya Rekoru KırdıYayınlandı
NASA Test Sırasında Dünya Rekoru KırdıYayınlandı
BEYINSIZLER
BİLİMİnsanlara Diğer Canlılardan Daha Zeki Olduğunu Düşündürten Sebeple
BİLİMİnsanlara Diğer Canlılardan Daha Zeki Olduğunu Düşündürten Sebeple
BEYINSIZLER
Z Kuşağı ve Öncesi Arasındaki 8 Anahtar Fark!Y
Z Kuşağı ve Öncesi Arasındaki 8 Anahtar Fark!Y
BEYINSIZLER
Gülümseyen Bebek  .
Gülümseyen Bebek .
Elit Gazete
Ay Piramidi´nde ‘yeraltı dünyasına´ çıkan tünel bulundu
Ay Piramidi´nde ‘yeraltı dünyasına´ çıkan tünel bulundu
ARTI GERCEK
Bitkiler herhangi bir tehdit sırasında nasıl savunmaya geçiyor?
Bitkiler herhangi bir tehdit sırasında nasıl savunmaya geçiyor?
GAIA DERGI
Hattuşaş´da 3 bin 500 yıllık boğa biçimli içme kabı bulundu
Hattuşaş´da 3 bin 500 yıllık boğa biçimli içme kabı bulundu
BEYINSIZLER
Son Dönemlerde Keşfedilen 10 Maya GizemiYayınlandı
Son Dönemlerde Keşfedilen 10 Maya GizemiYayınlandı
BEYINSIZLER
Dünyanın en önemli arkeolojik buluntularıYayınlandı
Dünyanın en önemli arkeolojik buluntularıYayınlandı
BEYINSIZLER
Çin´de kurulacak fabrikada robotlar robot üretecek
Çin´de kurulacak fabrikada robotlar robot üretecek
SPUTNIKNEWS
Umut vaat eden yeni ´Truva atı´ antibiyotiği
Umut vaat eden yeni ´Truva atı´ antibiyotiği
BBC