16 Ocak 2019 Çarşamba
DOLAR
5.4401
EURO
6.2291
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
-Global ısınma yükselen deniz seviyesi 2050 yılında shangai ve deniz kıyısındaki Çin şehirlerinde büyük sellere neden olacak.bu sellerde 76 milyon kişi evsiz kalacak. -Üzerinde barkodu olan ilk ürün Wringleys marka sakızdır. -Kereviz yerken harcanan ka

İlginç Bilgiler 3
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Dil Zaman Algımızı Değiştiriyor
Elit Gazete
Tarih: 10.7.2018 16:15:03/ 155okunma / 0yorum

Dil Zaman Algımızı Değiştiriyor
06/06/2018 Bilim Teknoloji Bir yorum bırakın 641 Görüntüleme

Hollywood, zamanı nasıl deneyimlediğimizi az da olsa yakalayabilmiş. Arrival filminde bir uzaylı dilini çözmeye çalışan dil bilimci Louise Banks, uzaylıların zaman hakkındaki konuşma şekillerinin onlara geleceği görme gücünü verdiğini keşfetmişti. Filmdeki başka bir diyalogda da söylendiği gibi, “Yeni bir dil öğrenmek beyni yeniden yapılandırır.”

Amy Adams, Arrival filmi.
Hollywood´dan farklı olarak, çift dilliler ne yazık ki geleceği göremiyorlar. Yeni bir araştırma, olay sürelerini tahminlerken, çift dilli insanların zaman hakkındaki düşüncelerinin tek dil bilenlere göre farklılaştığını söylüyor. Bulgular çift dillilerdeki bilişsel esnekliğin ilk psikofiziksel kanıtları olarak görülebilir.

Bildiğimiz üzere, çift dil bilen insanlar her iki dile hızlıca ve çoğunlukla bilinçli olmadan geçiş yapabiliyor. Bu fenomen, dil kaydırma (code-switching) olarak adlandırılıyor. Farklı diller farklı dünya görüşlerini barındırdığı için, iki dilli kişilerin bu farklı görüşleri ele alma şekilleri çoktandır dil araştırmacıları için bir gizem olarak görülüyordu.

Zaman, Hayal Gücü ve Dil

Zaman büyüleyicidir, çünkü soyuttur. Onu göremeyiz, ona dokunamayız, ama tüm yaşamımızı onun etrafında şekillendiririz. Zaman hakkındaki en ilginç şey ise, onu algılama şeklimizin hayal gücümüze ve konuştuğumuz dile bağlı olmasıdır. Çünkü zaman o kadar soyuttur ki, onun hakkında konuşmanın tek yolu ondan daha somut olan mekana (uzaya) ait terminolojiyi kullanmaktır. Mesela, İsveç dilinde ‘gelecek´ kelimesinin karşılığı ‘framtid´dir. Bu kelime ise tam anlamıyla ‘ön zaman´ demektir. Geleceği gözümüzde canlandırırken onun önümüzde olduğunu (ve geçmişin arkamızda olduğunu) düşünmek İngilizce´de çok yaygın bir durumdur. Güzel zamanları dört gözle bekler; geçmişi ise geride bırakırız.

Aymara dilini konuşanlar için (Peru´da konuşulan bir dil), ileriye (öne) bakmak geçmişe bakmak anlamına geliyor. Gelecek için kullanılan kelime (qhipuru), “zamanın gerisinde (arkasında)” anlamına geliyor. Böylelikle uzaysal eksen ters çevriliyor: Gelecek arkamızda, geçmiş ise önümüzde. Aymara dilindeki mantık şu: Arkamızı göremediğimiz gibi, geleceğe de bakamayız. Geçmişi ise biliyoruz, onu görüş alanımızda, önümüzde duran herhangi bir şey gibi görebiliriz.

Daha önce yapılmış bir çalışmada, Çince ve İngilizce konuşan çift dilli insanlardan genç ve yaşlı Brad Pitt ile Jet Li´yi sıralamaları istendi. Katılımcılar, önce genç Brad Pitt´i sola; yaşlı Brad Pitt´i ise sağa koyarak yatay düzlemde sıraladı. Fakat aynı kişiler, dikey düzlemde genç Jet Li´yi yukarıda; yaşlı Jet Li´yi ise aşağıda duracak şekilde dizdi. Kültür ve anlam, burada olduğu gibi, bağlama bağlı davranış değişimine neden oluyor.

Arrival filminde Amy Adams, dilbilimci Luise Banks rolüyle.
Bu yeni çalışma ise dil farklılıklarının çift dilli zihinlerde belli psikofiziksel etkilerinin olduğunu gösteriyor. Bu kişiler, aynı deneyimleri dilin içeriğine bağlı olarak farklı şekilde yaşayabiliyorlar. Mesela İsveççe ve İngilizce konuşanlar olay sürelerini fiziksel mesafeleri vurgulayarak söylemeyi tercih ediyorlar. Kısa bir mola, uzun bir parti demeleri bu duruma birer örnek. Yunanca ve İspanyolca konuşanlar ise zamanı fiziksel nicelikleri öne çıkararak ele alıyorlar. Küçük bir mola ya da büyük bir parti derken olduğu gibi. İngilizce ve İsveççe bilenler zamanı yatay bir çizgi gibi görürken; İspanyolca ve Yunanca konuşanlar onu uzayda yer tutan bir hacim ya da nicelik gibi düşünüyorlar.

İngilizce ya da İsveççe konuşan tek dilli kişiler bir bilgisayar ekranındaki çizgilerin ekran boyunca uzaması için geçen süreyi tahminlerken çizgilerin uzadığı uzunluktan yola çıkıyor. Eğer iki çizgi aynı sürede farklı boylara ulaşırsa, katılımcılar kısa çizginin gerçekte olandan daha kısa sürede uzadığı sonucuna varıyor. İspanyolca ya da Yunanca konuşan tek dilli kişiler ise, tahminlerinde fiziksel niceliklerden etkileniyor. Varillerin ne kadar sıvı ile dolduğunu gözlemlerken, eğer iki varil aynı sürede farklı seviyelerde dolduysa, bu kişiler daha az dolanın daha kısa sürede dolduğu sonucunu çıkarıyor.

Esnek Düşünen Çift Dilliler

İspanyolca – İsveççe konuşan çift dilli kişiler daha esnek düşünüyor. Bu kişilere süre kelimesinin İsveççe´si (tid) verildiğinde geçen zamanı çizgi uzunluğu ile eşleştiriyorlar. Varil hacminden ise etkilenmiyorlar. Süre kelimesinin İspanyolcası (duración), verildiğinde ise geçen zamana varilin hacmine bakıp karar veriyorlar. Uzunluktan ise etkilenmiyorlar. Öyle görünüyor ki, yeni bir dil öğrenerek birdenbire daha önce fark etmediğiniz algısal boyutlara uyum sağlar hale geliyorsunuz.

Çift dillilerin çaba sarf etmeden ve bilinçli olmadan farklı yollarla zamanı ölçmeleri; farklı dillerin bizdeki en temel duyulara, duygulara, görsel algılara ve zaman algımıza sesleneceğini göstermesi bakımından önemli.

Çift diller aynı zamanda daha esnek düşünen insanlar ve zihinlerinde sürekli farklı diller arasında gidip gelmeleri, öğrenme ve aynı anda birden çok şey düşünebilme özelliklerini geliştiriyor. Bu da, uzun vadede akıl sağlığını olumlu yönde etkileyen bir durum.

Peki, Arrival´a geri dönecek olursak (ya da ileriye mi demeliydik?), hala ikinci bir dil öğrenmek için geç değil. Geleceği göremeyeceksiniz belki; ama kesinlikle birçok şeyi farklı göreceksiniz.

Cansu Ergün

Kaynak:

http://www.iflscience.com/brain/language-alters-our-experience-of-time/all/

Editörün notu: Bu yazı daha önce aynı başlıkla fizikist.com web sitesinde yayımlanmıştır.

Dünyalılar

https://dunyalilar.org/dil-zaman-algimizi-degistiriyor.html/








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Zaman Algımızı Değiştiriyor
Hayat kurtaran ancak insanların yüzde 90´ının yeterince tüketmediği gıda: Lif
Hayat kurtaran ancak insanların yüzde 90´ının yeterince tüketmediği gıda: Lif
BBC TURKCE
Uzayın derinliklerinden gelen ´gizemli radyo dalgaları´ tespit edildi
Uzayın derinliklerinden gelen ´gizemli radyo dalgaları´ tespit edildi
BBC TURKCE
Aç kalınca balık çiftliğinin yolunu tuttular
Aç kalınca balık çiftliğinin yolunu tuttular
SPUTNIKNEWS
 Erkekler kadınlara göre daha sık yalan söylüyor
Erkekler kadınlara göre daha sık yalan söylüyor
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Danimarka´dan "Silikon Vadisi" planı
Danimarka´dan "Silikon Vadisi" planı
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
2019 yılına damga vuracak 19 teknoloji
2019 yılına damga vuracak 19 teknoloji
EURO NEWS
Torosların bilinmeyen tarihi bize ne anlatıyor
Torosların bilinmeyen tarihi bize ne anlatıyor
ACIK GAZETE
Arıların tatlıya düşkünlüğü nereden geliyor?
Arıların tatlıya düşkünlüğü nereden geliyor?
GAİA DERGİ
Element Oluşumunun Yıldızlarda Başladığı Nasıl Keşfedildi?
Element Oluşumunun Yıldızlarda Başladığı Nasıl Keşfedildi?
GAİA DERGİ
Işıklar Bayramı geldi | Mumlarınızı hazırlayın
Işıklar Bayramı geldi | Mumlarınızı hazırlayın
GAİA DERGİ
Mısır´da 4 bin 400 yıllık mezar keşfi
Mısır´da 4 bin 400 yıllık mezar keşfi
SPUTNIK NEWS
Şair: Ahmed Arif
Şair: Ahmed Arif
GAİA DERGİ
KAYBOLAN BİR SÜRYANİ SANATI: BASMACILIK
KAYBOLAN BİR SÜRYANİ SANATI: BASMACILIK
SURYANILER
Metin Akpınar isyan etti: Çok ayıp!
Metin Akpınar isyan etti: Çok ayıp!
AMERİKALI TURK
NASA, Apollo Kuşağı´ndaki gök taşı Bennu´da su kalıntıları tespit etti
NASA, Apollo Kuşağı´ndaki gök taşı Bennu´da su kalıntıları tespit etti
EURO NEWS
Ayla” Filmine Chicago´da Yoğun İlgi
Ayla” Filmine Chicago´da Yoğun İlgi
AMERİKALI TURK
´Çingene Kızı´:
´Çingene Kızı´:
BBC TURKCE
´Bozkırın Tezenesi´ne Senfonik Yorum
´Bozkırın Tezenesi´ne Senfonik Yorum
AMERİKANIN SESİ
Antik Britanya´nın Anadolu kökenli akrabaları
Antik Britanya´nın Anadolu kökenli akrabaları
GAIA DERGI
Mamihlapinatapai: Kayıp dilin çevrilemeyen mirası
Mamihlapinatapai: Kayıp dilin çevrilemeyen mirası
GAIA DERGI
Bilim insanları hayvanların birbiriyle sürekli konuştuklarını gözlemledi
Bilim insanları hayvanların birbiriyle sürekli konuştuklarını gözlemledi
GAIA DERGI
Toyota´nın insansı robotu 10 km´den kontrol edilebilecek
Toyota´nın insansı robotu 10 km´den kontrol edilebilecek
AVRUPAGAZETE
uzayda radyasyon dozlarını tahmin yöntemini geliştirdi
uzayda radyasyon dozlarını tahmin yöntemini geliştirdi
LONDRA GAZETE
Gelecekte Yerimizi Genetik Olarak Güçlendirilmiş ‘Süper İnsanlar´ mı Alacak?
Gelecekte Yerimizi Genetik Olarak Güçlendirilmiş ‘Süper İnsanlar´ mı Alacak?
BEYINSIZLER
Üç Soru Üç Cevap: Uzay
Üç Soru Üç Cevap: Uzay
BEYINSIZLER
Atlantis´in Yeri En Sonunda Bulunmuş Olabilir!
Atlantis´in Yeri En Sonunda Bulunmuş Olabilir!
BEYINSIZLER
Dünyanın en önemli arkeolojik buluntularıYayınlandı
Dünyanın en önemli arkeolojik buluntularıYayınlandı
BEYINSIZLER
NASA Ay seferleri için özel şirketlerden kargo hizmeti alacağını bildird
NASA Ay seferleri için özel şirketlerden kargo hizmeti alacağını bildird
BEYINSIZLER
Bilim insanları kansere neden olan gıdaları açıkladı
Bilim insanları kansere neden olan gıdaları açıkladı
SPUTNIKNEWS
NASA´dan Ay´a 2.6 milyar dolarlık proje
NASA´dan Ay´a 2.6 milyar dolarlık proje
ACIK GAZETE