20 Ocak 2019 Pazar
DOLAR
5.3429
EURO
6.0908
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
-Her 4 Amerikalıdan biri mutlaka televizyonda görünüyor. (Sokakta her 4 kişiden 1 imza dağıtıyormuş düşünsenize) -Uyurken televizyon seyrederken yaktığımızdan daha fazla kalori yakıyoruz. (Demekli televizyonla uyutuluyoruz) -Bir karıncanın koku alma yet

İlginç Bilgiler 5
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Anadolu dağlarında muşmula zamanı
ACIK GAZETE
Tarih: 7.11.2018 18:34:59/ 73okunma / 0yorum

Anadolu dağlarında muşmula zamanı
Yazar Yusuf Yavuz - Kasım 6, 2018

YUSUF YAVUZ / AÇIK GAZETE – Sayıları giderek azalsa da muşmula ağaçları Anadolu´nun yaban meyvelerinin öykülerini anlatmayı sürdürüyor hala. Bir Hititli kadının eli, bir Urartulu çocuğun sesi var gövdelerinde. Yalvaç´ın koyunlarının yünleri takılmış dikenlerine. Horasanlı gümüş sakallı bir dedenin, Bozkırlı güngörmüş bir ebenin dili var teninde. Çiçeğinde kim bilir hangi sevdanın öyküsü saklı. Alacalı kıl çuvallara doldurulan meyvesinde buruk bir göç yolculuğunun hatırası. Yüreği kente sığmayan bir dağ adamının burnunda muşmula kokusu…

Anadolu kırsalında doğal olarak yetişen yabani meyvelerin birçoğu dilden kültüre, müzikten masala yaşamın her alanına sinmiştir.

Kızılcık, alıç, mersin, kara yemiş, çitlembik ve niceleri…

Çoğu yerde ‘muşmula´ bazı yerlerde ise döngel ve ‘beşbıyık´ olarak anılan yabani meyve de bunlardan biridir. Hatta bir güz meyvesi olan muşmula belki de Anadolu kırsalının en ünlülerinden biridir…

Geçmişte Anadolu´da tarım yağmur döngüsüne göre yapılırdı ve buna göre Ekim, yani tohumun toprağa ekildiği ay aynı zamanda muşmulaların dallarda olgunlaşmaya başladığı aydı. Kastamonu´dan, Artvin´e, Isparta´dan Bursa´ya, Kahramanmaraş´tan Kırklareli´ne ekin eken çiftçilerin azık torbalarındaki ekmeklere katık yaptığı mis kokulu muşmulalar, kimseye muhtaç olmadan insanca yaşayıp gitmenin öyküsünü anlatır dururdu.

Elini uzattığında yeryüzündeki varlığını destekleyen bir dost eli gibi uzanıveren o tüylü, sarımsı, kiremit rengi, giderek kahverengine dönüşen meyveler Anadolu insanının binlerce yıllık dayanaklarından biridir.

Bugün Yunanca kökenli ´moúsmoulo´ (μούσμουλο) kelimesinden dilimize geçen ´muşmula´, birçok yerde, özellikle güney illerimizde Malta eriği ya da ´yenidünya´ olarak adlandırılan meyve için de kullanılıyor. Ancak muşmula denilince geçmişten beri ve en yaygın akla gelen tür, gülgiller ailesinin bir üyesi olan bildiğimiz dağlı muşmuladır. Isparta Gelendost pazarında muşmula satan pazarcıların “Haydi döngeeeeeeelll, döngeeeeeelll” diye avaz avaz bağırmaları, almadan geçip gidenlere bir çağrı gibidir.
Latincesi ‘Mespilus germanica´ olarak anılan muşmulanın dilimizde bir takılma cümlesi olarak kullanılan ‘muşmula suratlı´ ifadesini kazandırması, tanen içeren olgunlaşmamış meyvelerinin yenildiğinde insanın yüzünü buruşturmasından kaynaklanır. Aynı zamanda iyice olgunlaşan meyvelerin kabuğunun pörsümüş ve buruşmuş görüntüsü de ‘muşmula suratlı´ ifadesine kaynaklık eder. Ancak muşmulanın insanın dilini buran kekremsi tadı, onun içeriğindeki bileşenlerden kaynaklanır ve bu bileşenler binlerce yıldır insanlara şifa olmuştur.

İyi bir besin olmasının yanında aynı zamanda geleneksel halk hekimliğinde diyabetten mide rahatsızlıklarına, birçok sağlık sorununun sağaltılmasında kullanılan muşmula, sırtını yaşadığı coğrafyaya yaslayan yoksul köylüler için de bir nimettir. Son yıllarda artan bilimsel çalışmalarda muşmula bitkisinin yapraklarındaki bileşenlerin anti bakteriyel özellik taşıdığının keşfedilmesi, türün yalnızca halk hekimliği kullanımlarıyla sınırlı olmadığını gösterir.

Mayıs-Haziran aylarında görkemli beyaz çiçeklerini açan muşmula ağaçları çoğu yerde 5-6 metreye kadar boylanırlar. Geçmişte Konya´nın güneyi, Antalya´nın kuzeyindeki ilçelerinde ve Isparta´da aynı aileden olan alıç ağaçlarına muşmula aşılanarak bu yolla ürün elde edilirdi.

Ekim ayından itibaren meyveleri olgunlaşmaya başlayan muşmula ağaçları üzerine kar düşene kadar meyvelerini dallarında saklar. Olgunlaşmış muşmula meyvelerinin içi tıpkı doğal bir marmelat gibi kıvamlı hale gelir. Muşmula Akdeniz, Ege ve Karadeniz bölgelerimizle Doğu Anadolu´nun bir bölümünde doğal olarak yetişen bir tür. Bir çok yerde çayı, marmelatı, turşusu, sirkesi de yapılan muşmula meyveleri aynı zamanda yaban hayvanları için de iyi bir besin kaynağı oluşturur.

Birçok yerli türün yaşamdan giderek uzaklaşmasıyla günümüz insanı doğadan alması gereken en varsa artık tabletler aracılığıyla alıyor. Pırasanın, lahananın, sarımsağın ve buğdayın kendisine sırt çevirip koşup avuç dolusu para ödeyerek tabletini tüketmeye meyilli. Muşmulalar da ‘hap´ olup ambalajlanarak şişelere dolmadan gidip gövdelerine sarılın, çiçeklerini koklayın, meyvelerini yiyin. Yemeseniz bile bu kadim ağaca kulak verin. Size Anadolu´nun, İran´ın, Kafkasların ve Balkanların binlerce yıllık öyküsünü anlatacaktır. Anlattığı öykülerden birinde mutlaka sizin de geçmişiniz saklıdır, kim bilir…

Sayıları giderek azalsa da muşmula ağaçları Anadolu´nun yaban meyvelerinin öykülerini anlatmayı sürdürüyor hala. Bir Hititli kadının eli, bir Urartulu çocuğun sesi var gövdelerinde. Yalvaç´ın koyunlarının yünleri takılmış dikenlerine. Horasanlı gümüş sakallı bir dedenin, Bozkırlı güngörmüş bir ebenin dili var teninde. Çiçeğinde kim bilir hangi sevdanın öyküsü saklı. Alacalı kıl çuvallara doldurulan meyvesinde buruk bir göç yolculuğunun hatırası. Yüreği kente sığmayan bir dağ adamının burnunda muşmula kokusu…

Orman kenarları, çalılıklar ve tarlalarda; taşlık, çorak, kayalık yamaçlarda coğrafyayı bekleyip toprağı tutan muşmula ağaçlarının şimdilerde kızarmış yapraklarına kimi yerde kar, kimi yerde kırağı düştü. Ancak muşmula ağaçları dirençli gövdeleriyle sessizce nöbetteler; bir sonraki çiçeğe, bir sonraki Ekim´e kadar…








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Anadolu dağlarında muşmula zamanı
 Sıcaklıkların 8-12 derece düşeceği belirtiliyor
Sıcaklıkların 8-12 derece düşeceği belirtiliyor
SPUTNIKNEWS
İstanbul´da hava muhalefeti nedeniyle bazı vapur seferleri iptal edildi.
İstanbul´da hava muhalefeti nedeniyle bazı vapur seferleri iptal edildi.
SPUTNIKNEWS
Endonezya´da ´volkanik tsunami´: Ölü sayısı 222´ye ulaştı
Endonezya´da ´volkanik tsunami´: Ölü sayısı 222´ye ulaştı
BBC TURKCE
Karla ilgili 15 ilginç gerçek
Karla ilgili 15 ilginç gerçek
BBC TURKCE
Hangi ay hangi işi yapmalı?
Hangi ay hangi işi yapmalı?
BBC TURKCE
Yalova beşik gibi:
Yalova beşik gibi:
KARAR
Bitkilerin gizli dünyası
Bitkilerin gizli dünyası
BBC TURKCE
Meteoroloji açıkladı: Hava sıcaklıkları artıyor
Meteoroloji açıkladı: Hava sıcaklıkları artıyor
HURRIYET
Meteoroloji´den kar ve sağanak yağış uyarısı
Meteoroloji´den kar ve sağanak yağış uyarısı
SPUTNIKNEWS
Yanlış tarım uygulaması arıları yok ediyor!
Yanlış tarım uygulaması arıları yok ediyor!
AÇIK GAZETE
Yaşlanma süreci nasıl önlenebilir?
Yaşlanma süreci nasıl önlenebilir?
BBC TURKCE
Romantik ilişkilere dair şaşırtıcı gerçekler
Romantik ilişkilere dair şaşırtıcı gerçekler
BBC TURKCE
Uzay turizmi önünde engel kalmadı
Uzay turizmi önünde engel kalmadı
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Ankara´da karİstanbul ve İzmir´e sağanak, Ankara´ya kar uyarısı
Ankara´da karİstanbul ve İzmir´e sağanak, Ankara´ya kar uyarısı
SPUTNIKNEWS
Türkiye bunamada dünya birincisi oldu
Türkiye bunamada dünya birincisi oldu
SPUTNIKNEWS
Sadece bazı insanlara has 5 fiziksel avantaj
Sadece bazı insanlara has 5 fiziksel avantaj
BBC TURKCE
Kentsel tarım geleneksel tarıma alternatif olabilir mi?
Kentsel tarım geleneksel tarıma alternatif olabilir mi?
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Dünya 3.3 santigrat derecelik sıcaklık artışına sürükleniyor
Dünya 3.3 santigrat derecelik sıcaklık artışına sürükleniyor
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Meteoroloji´den sağanak ve kar uyarısı
Meteoroloji´den sağanak ve kar uyarısı
SPUTNIKNEWS
Küresel göç paktına 164 ülkeden onay
Küresel göç paktına 164 ülkeden onay
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Meteoroloji uyardı: Sağanak yağmur ve kar yağışı geliyor
Meteoroloji uyardı: Sağanak yağmur ve kar yağışı geliyor
SPUTNIKNEWS
Plastiği Geri Dönüştürmenin Yeni Yolu
Plastiği Geri Dönüştürmenin Yeni Yolu
AMERİKANIN SESİ
Nezle ve soğuk algınlığına en iyi ilaç nedir?
Nezle ve soğuk algınlığına en iyi ilaç nedir?
BBC TURKCE
İş yerinde stresi azaltmak için neler yapılabilir?
İş yerinde stresi azaltmak için neler yapılabilir?
BBC TURKCE
BM İklim Konferansı´nda Türkiye düğümü
BM İklim Konferansı´nda Türkiye düğümü
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Konyaaltı Sahili yok olacak
Konyaaltı Sahili yok olacak
ARTIGERÇEK
Dünya ´yeni bir tufan´ için su biriktiriyor
Dünya ´yeni bir tufan´ için su biriktiriyor
ARTIGERÇEK
SelMeteoroloji´den 6 il için sel uyarısı
SelMeteoroloji´den 6 il için sel uyarısı
SPUTNIKNEWS
 Kelaynakların yetmiş yıllık kaderi değişti
Kelaynakların yetmiş yıllık kaderi değişti
YESİLİST
ABD´li firma zehir satıyor…
ABD´li firma zehir satıyor…
KARASABAN