Ankara
15 Aralık 2018 Cumartesi
Bugün
Bulutlu
7 °C
3 °C
Pazar
Fırtına
8 °C
2 °C
Pazartesi
Bulutlu
8 °C
3 °C
DOLAR
5.3710
EURO
6.0755
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Son Yorumlananlar
Ankara için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:17 08:01 13:01 15:25 17:43 19:15
Bugün bana yarın sana lazım olacak nedir? ADALET GENE ADALETTİR

Unutma !
Soğuk iklimde yaşayan tatlı su kaplumbağası türü olan kaplumbağaların,sonbaharda derin bir nefes alarak girdikleri sudan,ilkbaharda çıktıklarını ve bu kaplumbağaların üç ay oksijensiz hayatta glikolizden enerji sağlayarak kalabildiklerini ve bunların kalp atışlarının dakikada bir olduğunu,

Su kaplumbağları hakkında bilgi
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
1960´lardan bugüne yaşanan krizler
BBC
Tarih: 2.8.2018 18:24:59/ 79okunma / 0yorum

ABD-Türkiye ilişkileri: 1960´lardan bugüne yaşanan krizler
Öykü Altuntaş
BBC Türkçe
2 saat önce
Paylaş Facebook Paylaş Messenger Paylaş Twitter Paylaş E-posta Paylaş
Adalet Bakanı Abdülhamit Gül ve İçişleri Bakanı Süleyman SoyluTelif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
Adalet Bakanı Abdülhamit Gül ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu
ABD-Türkiye ilişkileri, Washington´ın Amerikalı Pastör Andrew Brunson´ın serbest bırakılmaması gerekçesiyle İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ile Adalet Bakanı Abdülhamit Gül´e yaptırım kararı sonrası yeni bir krize girdi.

Geçen yıl iki ülkenin vize başvurularını karşılıklı olarak askıya almasıyla kriz çözülmüştü ancak yaptırım kararı sonrası taraflar, sert açıklamalarla suların durulmayacağı sinyali veriyor.

Brunson gerilimi, Washington-Ankara hattında daha önce çıkan krizleri de akıllara getirdi.

Türkiye´nin eski Washington Büyükelçisi ve Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Faruk Loğoğlu, 1 Mart tezkeresi ve "çuval olayı" sırasında ABD ile yaşanan krizin birinci derecede tanığıydı.

BBC Türkçe´ye konuşan Loğoğlu, iki ülke ilişkilerinde bugüne dek öne çıkan 6 krizi ve yaptırımlar sonrası ABD-Türkiye ilişkilerinin olası seyrini değerlendirdi.

1962 - Küba Füze Krizi
küba füze kriziTelif hakkıAFP
Bunlar da ilginizi çekebilir
ABD yaptırımlarına karşı 4 partiden ortak açıklama
CHP´li muhalifler: ´Noter tasdikli imza sayısı 630´
Mars´ta ilk defa göl bulundu
ABD´den Türkiye´ye yaptırım: Karar neye dayanıyor, bundan sonra ne olacak?
Ekim 1962´de patlayan "Küba Füze Krizi", Soğuk Savaş´ın iki süper gücünü, ABD ve Sovyetler Birliği´ni, nükleer savaşın eşiğine getirdi. Küba üzerinde uçan U2 uçaklarının burada nükleer başlıklı füzeleri keşfetmesiyle, eski ABD Başkanı John F. Kennedy Sovyetlere Küba´ya nükleer silah sağlamaları durumunda, büyük bir krizin patlak vereceği uyarısında bulundu.

Taraflar bir süre karşılıklı restleşmeyi sürdürdü ancak ABD ve Sovyetler Birliği´nin karşılıklı pazarlıkları sonucunda gelinen nokta Türkiye´yi de krizin bir parçası yaptı.

Sovyetler, Küba´dan nükleer silahlarını çekeceğini ancak önce ABD´nin Türkiye ve İtalya´daki nükleer başlıklarını geri çekmesi gerektiğinde ısrar etti.

Faruk Loğoğlu´na göre, ABD ve Sovyetler Birliği arasında Türkiye´den silahların kaldırılması yönünde verilen kararın "Ankara´ya danışılmadan alınması", krizin dokusunu oluşturuyordu.

1964 - Johnson Mektubu
Lyndon JohnssonTelif hakkıGETTY IMAGES
ABD´nin 36´ıncı başkanı Lyndon B. Johnson, 5 Haziran 1964´te dönemin başbakanı İsmet İnönü´ye ilettiği mektubunda Türkiye´nin Kıbrıs´a askeri harekât düzenleyeceğinden haberdar olduğunu ve bundan endişe duyduğunu yazdı.

Mektupta, ABD ile tam istişarede bulunması için Türkiye´den keskin bir dille talepte bulunan Johnson, aksi takdirde "NATO Konseyi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi´nin acele toplantıya çağrılmasını istemek mecburiyetinde kalacağını" belirtmişti.

İsmet İnönü´nün yanıtı ise "Yeni bir dünya kurulur. Türkiye de o dünyada yerini alır" oldu.

Hürriyet gazetesi
Image caption
13 Ocak 1966 tarihli Hürriyet gazetesi, Cüneyt Arcayürek imzasıyla Johnson mektubunu yayınlamıştı.
Faruk Loğoğlu´na göre, ABD´nin askeri operasyonu önlemek için gönderdiği mektupta en kritik mesaj "Karşınızda Sovyetler Birliği´ni bulursanız, yanınızda biz olmayacağız" vurgusuydu.

Loğoğlu´na göre Türkiye bu kriz sonrası, "göreceli olarak NATO´ya daha az bağımlı" politikalar izlemeye başladı.

1974 - Haşhaş ekiminin yeniden başlatılması
Bülent EcevitTelif hakkıGETTY IMAGES
Faruk Loğoğlu´nun dikkat çektiği bir başka kriz, 1974´te dönemin başbakanı Bülent Ecevit´in haşhaş ekimini yeniden başlatmasıyla patlak verdi.

Amerika´da yükselen uyuşturucu tüketimi artarken, Türkiye de uyuşturucu kaçakçılığı ile suçlanan bazı ülkeler arasındaydı.

1971´de haşhaş ekimini tamamen yasaklayan Türkiye´nin 3 yıl sonra aksi bir karar alması Washington´la ilişkilerde gerginlik yarattı.

"Karar ayrıca tartışılabilir ama Bülent Ecevit, Türkiye´nin duruşunu göstermişti" diyen Loğoğlu, elde edilen ürünlerin uluslararası standartlara intikal etmesi yönündeki adımlarla beraber, krizin ilişkilere kalıcı hasar vermeden atlatıldığını hatırlatıyor.

1974 - İncirlik Üssü´nün kullanımının askıya alınması
incirlikTelif hakkıAFP
Adana il sınırları içindeki İncirlik Üssü, Soğuk Savaş döneminde ABD´nin Sovyetler Birliği´ne karşı kilit operasyon merkezlerinden biriydi. ABD ile Türkiye´nin müttefiklik ilişkilerinde ise, önemli bir pazarlık aracıydı.

ABD, 1974 yılında Kıbrıs Harekâtı sonrası Türkiye´ye silah ambargosu uygulamaya karar verdi.

Türkiye, ülke sınırları içinde ABD´nin kullanımındaki İncirlik Üssü ve diğer üslerin kullanımını askıya alarak, buraların kontrolünü Türk Silahlı Kuvvetleri´ne (TSK) devretti.

Bülent Ecevit ise 2002 yılında Hürriyet gazetesinden Sedat Ergin´e yaptığı açıklamada, ´´Yasaklayıcı tutumlarına karşın haşhaş üretimini belli kurallar içinde serbest bırakışımız ABD´de çok tepki uyandırmıştı. Kongre´nin ambargosu aslında Kıbrıs değil, haşhaşla ilgiliydi. Sonra Kıbrıs´a yamandı´´ dedi.

ABD Kongresi´nin Eylül 1978´te ambargoyu kaldırması sonrası, İncirlik Üssü eskisi gibi faaliyet göstermeyi sürdürdü.

Üs, Orta Doğu´da Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) örgütüne karşı mücadele eden ABD liderliğindeki koalisyon güçleri için kilit önemde olarak görülüyor.

"İncirlik Üssü kapatılsın" çağrıları sık sık diplomatik gerilimlere eşlik ediyor. Son olarak ABD Kongresi´nin Türkiye´ye F-35 satışının geçici durdurulmasını da içeren yasa tasarısını geçirmesi sonrası, Başkan Trump´ın onayı halinde, uçaklarının teslimatı dondurulacak.

Faruk Loğoğlu, Brunson gerilimi ve Kongre´nin F-35 kararına müteakip Türkiye´nin ancak İncirlik´in kullanımını engelleyebileceğini ancak bunun doğru olmayacağını söylüyor, "Bir defa kapatırsın, müttefiklerin başka bir yerde üs açar" diyor.

2003 - 1 Mart Tezkeresi
Irak savaşıTelif hakkıGETTY IMAGES
Faruk Loğoğlu, Washington Büyükelçisi olarak görevini sürdürürken yakınen tanık olduğu, ABD´nin Irak´ı işgal sürecindeki 1 Mart tezkeresi kararının, iki ülke arasında en çok iz bırakan kriz olduğu görüşünde.

O dönem Türk askerlerin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye´de bulunmasına ilişkin tezkere, gönderildiği TBMM´den geçmedi.

Loğoğlu´na göre, ABD bu dönemde çok istediği tezkerenin TBMM´den geçeceği beklentisindeydi. Tezkere kapsamında İskenderun´a konuşlandırılacak askerler, araçlar ve gemilerin ıslah çalışmaları için o dönem yaklaşık 200 milyon dolar ayrılmıştı.

cumhuriyet 1 mart kapağıTelif hakkıCUMHURİYET ARŞİV
Image caption
Cumhuriyet gazetesi, 2 Mart´ta başsayfasında bu manşete yer vermişti.
Loğoğlu bu döneme dair anılarını şu sözlerle anlattı:

"Ben Büyükelçiydim. ´Başka bir karar da çıkabilir´ diyerek onları uyardığımı hatırlıyorum. ´Türkiye bir parlamento devletidir ve bu irade karşısında beklemek lazımdır´ demiştim. ABD yine de Doğu Akdeniz´i Amerikan gemileriyle doldurdu. Ama beklenen olmadı.

"ABD, tezkere kararı sonrası çaresiz olmadığını Irak´a güneyden girerek gösterdi. Ancak tezkerenin TBMM´den geçmemesi, hem ABD ordusunda hem de ABD Kongresi´nde olumsuz izler bıraktı".

2003 - ´Çuval olayı´
4 Temmuz 2003´te Irak´ın Süleymaniye kentinde Amerikan askerleri, Özel Kuvvetler Komutanlığı´na bağlı subayların bulunduğu karargâha baskın düzenledi, buradaki Türk askerleri ise başlarına çuval geçirilmesi sonrası gözaltına alınarak sorgulanmak üzere Bağdat´a götürüldü.

Faruk Loğoğlu bu süreçte "ABD´nin olayın üzerine gitmesi gerektiği gibi gitmediğini" belirtti ve ekledi:

"Ben bu konunun araştırılması için bir komisyon kurulmasını önerdim ancak biz Washington olarak devreden çıkarıldık ve yaşananlar, Türk Dışişleri Bakanlığı ve Ankara Büyükelçiliği tarafından ele alındı. Türkiye de ısrarlı davranmadı."

cuval olayıTelif hakkıCUMHURİYET ARŞİV
2017 - Vize krizi
başkonsoloslukTelif hakkıDHA
8 Ekim 2017´de ABD, Türkiye´deki konsolosluk çalışanı Metin Topuz´un tutuklanması sonrası, Türkiye´den yapılan vize başvurularını süresiz olarak askıya almıştı. Türkiye de yine vize başvurularını askıya alarak bu karara misilleme yapmıştı.

Dışişleri Bakanlığı, Metin Topuz´un "ABD Konsolosluğu´nun kayıtlı personeli olarak diplomatik listede yer almadığını" açıklamıştı.

Vize krizi, iki ülke arasındaki en kapsamlı diplomatik yaptırımlar olarak görülüyordu.

28 Aralık 2017´de ABD ve Türkiye karşılıklı tüm vize kısıtlamalarını kaldırdı. ABD Türk hükümetinin "üst düzeyde sağladığı güvenceye bağlı kaldığını" belirtti.

@USEmbassyTurkey tarafından yapılan Twitter paylaşımı: #Türkiye´deki #Vize Hizmetlerinin Yeniden Başlamasına İlişkin ABD Diplomatik Misyonunun Açıklaması – 28 Aralık 2017 Fotoğrafın Telif Hakkı @USEmbassyTurkey@USEMBASSYTURKEY
Türkiye´nin eski Washington Büyükelçisi ve Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Faruk Loğoğlu´na göre bu kararın daha önce bir emsali olmamıştı.

BBC Türkçe´ye krizi değerlendiren eski diplomat, "konuyla ilgisi olmayan onbinlerce vatandaşı mağdur eden" kararı, "orantısız ve gereksiz" diye nitelendiriyor, "Gözaltına alınan ve tutuklanan kişiler Türk vatandaşı, tutuklamakta bir aykırılık yok" diyor ve ekliyor:

"Irak, Suriye, YPG-PYD, ABD´li vatandaşların tutuklanması, davalar... İlişkiler doygunluk noktasına geldi. ABD ise yanlış bir düğmeye bastı."

Ve Andrew Brunson gerilimi
Andrew BrunsonTelif hakkıAFP
Washington son olarak Türkiye´de ev hapsinde bulunan ABD vatandaşı Pastör Andrew Brunson´ın serbest bırakılmaması gerekçesiyle , İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ile Adalet Bakanı Abdülhamit Gül´e yaptırım uygulama kararı aldı.

Faruk Loğoğlu, "Brunson olayı mevcut gerginliklere yenisini ekledi. Türkiye´nin soğukkanlı, ABD´den daha akıllı ve ölçülü davranması gerekir. Ancak kamuoyuna yapılan açıklamalar bu yönde seyretmiyor" diyor.

İki bakanı kapsayan yaptırımları "ağır olmakla beraber geniş olmayan, sembolik" adımlar olarak niteleyen Loğoğlu, Washington ve Ankara´dan gelen karşılıklı sert tepki ve kınamaların beri yanında diplomasi trafiği yaşandığını da vurguluyor, "Türkiye bir noktada yapması gerekeni de yapıyor" diye konuşuyor.

Faruk Loğoğlu, Türkiye´nin ABD´nin adalet ve içişleri bakanlığına tekabül eden bakanların misilleme olarak Türkiye´ye girmesinin yasaklanacağı, ancak telefon ve diplomasi trafiğinin de süreceği beklentisinde.

Faruk Loğoğlu,Telif hakkıDHA
Loğoğlu´na göre Türkiye-ABD ilişkilerinin bundan sonraki seyrini Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo´nun Cuma günki görüşmesi belirleyecek. İki bakanın Singapur´daki 51. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamında yüz yüze görüşmesi bekleniyor.

Öte yandan yaptırımların gerekçesi olarak aslen Türkiye´de insan hakları meselesinin gösterildiğine dikkat çeken Loğoğlu, "Türkiye´nin bu mesajı da doğru algılaması lâzım diyor:

"Türk-Amerika ilişkileri yara bere içinde- Brunson olayı bir iltihap birikimi. Türk yargı sisteminin bu iltihabı hukuk ve usüle uygun olarak kurutması gerekir ki esas yarayı temizleyecek fırsat elde edilsin. Türkiye´nin stratejik, güvenlik ve ekonomik çıkarları terazisinde Brunson olayının içeriği ne kadar önemli olursa olsun bir ayrıntıdır."

İki ülke arasındaki gerginliğe, ABD Senatosu´nun da Türkiye´ye F-35 satışının geçici durdurulmasını da içeren yasa tasarısını onaylaması da gösteriliyor. F-35 konusunun yaptırımlarla bağlantılı görmediğini söyleyen Loğoğlu, Trump´ın yasayı onaylarak yürürlüğe koymayacağı görüşünde:

"Türkiye´nin de tarafı olduğu bir anlaşma olduğu için değil, Trump açısından bu aslen bir para meselesi, Türkiye F-35´lere büyük paralar ödüyor."

Sonuçları ne olur?
Faruk Loğoğlu´na göre ABD, "Brunson´ı bırakmadığınız takdirde bunun devamı gelecektir" mesajıyla Trump yönetiminin ciddiyeti ve kararlılığını vurguluyor.

Loğoğlu, krizin sonuçlarını iki başlığın belirleyeceğini söylüyor:

İlki, ABD Senatosu´nun uluslararası mali kuruluşların önünde Türkiye´nin aleyhinde duruş sergilemesi ihtimali; ikincisi de İran yaptırımları konusu. Loğoğlu´na göre, iki mesele de "Türkiye´nin kırılgan ekonomisini kökten sarsacak" potansiyele sahip:

"ABD Senatosu´nun IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası mali kuruluşların önüne Türkiye dosyası geldiğinde Türkiye´nin aleyhine duruş sergilemesi, Türkiye´nin ekonomik durumuna dikkate aldığımızda çok önemli bir husus."

f-35Telif hakkıGETTY IMAGES
Image caption
21 Haziran´da F-35 uçaklarının geliştiricisi Lockheed Martin´in Teksas eyaletindeki tesislerinde Türkiye´ye F-35´lerin teslimi için bir resmi tören düzenlenmiş ancak uçaklar Kongre´de devam eden süreç nedeniyle Türkiye´ye gönderilmemişti.
Öte yandan ABD´nin İran´a yönelik ham petrol - doğalgaz alımlarına ilişkin yaptırımlar, Kasım ayında yürürlüğe girecek. Türkiye bu yaptırımlara uymayacağını söylüyor. ABD ise Türkiye´ye istisna sağlamamakta kararlı.

ABD ve Türkiye arasında Brunson´ın takası için bir pazarlık yapıldığı ve Türkiye´nin bazı ek koşullar sunduğu için pazarlığın düştüğü iddiaları ise, sürecin devamı konusunda soru işareti yaratıyor.

1 Mart tezkeresi sürecinin en yakın tanığı Loğoğlu, o dönemde de tarafların gizli anlaşmalarla "arka kanal diplomasisine" başvurmasını yanlış bulduğunu vurguluyor, Ankara´ya şu çağrıyı yapıyor:

"Back channellara (arka kanallara) itibar etmeyeceksiniz, resmi, diplomatik kanallara itibar edeceksiniz."

4 soruda ABD-Türkiye vize krizinin diplomatik boyutu
ABD hangi ülkelere yaptırım uyguluyor, ekonomiler nasıl etkileniyor?

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-41553003








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: 1960 lardan bugüne yaşanan krizler
N´olcak 2019´da bu dünyanın hali?
N´olcak 2019´da bu dünyanın hali?
ACIK GAZETE
Fırat´ın doğusundaki harekatın kapsamı ne olacak?
Fırat´ın doğusundaki harekatın kapsamı ne olacak?
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Fırat´ın doğusunda Türkiye´yi ne bekliyor?
Fırat´ın doğusunda Türkiye´yi ne bekliyor?
BBC TURKCE
Huawei veliahtının tutuklanması
Huawei veliahtının tutuklanması
EURO NEWS
Sarı Yelekliler-Gezi benzetmesi ne kadar doğru?
Sarı Yelekliler-Gezi benzetmesi ne kadar doğru?
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Muhalefetin "Ankara" imtihanı
Muhalefetin "Ankara" imtihanı
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Enflasyon alışveriş olmadığı için, cari açık ithalat yapacak para kalmadığı için düştü
Enflasyon alışveriş olmadığı için, cari açık ithalat yapacak para kalmadığı için düştü
SPUTNIKNEWS
´Sarı Yelekliler sadece Fransa´ya özgü değil, AB´nin sorunu´
´Sarı Yelekliler sadece Fransa´ya özgü değil, AB´nin sorunu´
SPUTNIKNEWS
Sarı yeleklilerin kim olduğunu anlamak için daha çok erken
Sarı yeleklilerin kim olduğunu anlamak için daha çok erken
SPUTNIKNEWS
Orta Doğu´da ´yeni güç ekseni´ mücadelesi: Katar hangi hesapları yapıyor?
Orta Doğu´da ´yeni güç ekseni´ mücadelesi: Katar hangi hesapları yapıyor?
BBC TURKCE
Türkiye´nin büyüme performansı: ´Stagflasyona çeyrek kaldı´
Türkiye´nin büyüme performansı: ´Stagflasyona çeyrek kaldı´
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Orta Doğu´da eksen arayışlarının merkezi Suriye
Orta Doğu´da eksen arayışlarının merkezi Suriye
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Angela Merkel: Kökleri, kariyeri, kişiliği, siyaseti ve mirası
Angela Merkel: Kökleri, kariyeri, kişiliği, siyaseti ve mirası
EURO NEWS
Türkiye´de vatandaşlar döviz kurlarının değişimini doğru tahmin ediyor
Türkiye´de vatandaşlar döviz kurlarının değişimini doğru tahmin ediyor
EURO NEWS
Yargı reformu derken?
Yargı reformu derken?
DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
Merkel Başbakan kalacak
Merkel Başbakan kalacak
SIZE HABER
Merkel´in halefi Türkiye´ye yönelik politikaları nasıl etkileyecek?
Merkel´in halefi Türkiye´ye yönelik politikaları nasıl etkileyecek?
SIZE HABER
Deniz suyu seviyeleri dünya çapında 7 metre yükselebilir
Deniz suyu seviyeleri dünya çapında 7 metre yükselebilir
T24
"Biz magazin nedir, bilmeyiz!"
"Biz magazin nedir, bilmeyiz!"
T24
´Rakı ve yaşam tarzı siyaseti artık bitti´
´Rakı ve yaşam tarzı siyaseti artık bitti´
SPUTNIKNEWS
Beş yılın ardından neden Gezi direnişi?
Beş yılın ardından neden Gezi direnişi?
GAZETE DUVAR
Dinden Bıkmak ve Bıktırmak
Dinden Bıkmak ve Bıktırmak
KITALAR ARASI
TÜİK´in enflasyon rakamları gerçekçi mi?
TÜİK´in enflasyon rakamları gerçekçi mi?
YESİL GAZETE
Yapay Zeka; İlaç mı, Zehir mi?
Yapay Zeka; İlaç mı, Zehir mi?
DUNYALILAR
İnsansızlıktan Üşürken
İnsansızlıktan Üşürken
DUNYALILAR
´Fransa´daki gerçek anlamıyla halk hareketi,
´Fransa´daki gerçek anlamıyla halk hareketi,
SPUTNIKNEWS
´ABD Kongresi´nde Türkiye dostları çoğalmadı´
´ABD Kongresi´nde Türkiye dostları çoğalmadı´
SPUTNIKNEWS
´Trump´ın Erdoğan´la resmi görüşmeyi iptal etmesi,
´Trump´ın Erdoğan´la resmi görüşmeyi iptal etmesi,
SPUTNIK NEWS
Küresel ısınma: Geç kalıyoruz
Küresel ısınma: Geç kalıyoruz
LONDRA GAZETE
Türkiye ve Venezuela neden yakınlaştı?
Türkiye ve Venezuela neden yakınlaştı?
BBC TURKCE